برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
اطلاعات شماره: 
تابستان 1388 , دوره  1 , شماره  2 ; از صفحه 85 تا صفحه 108 .
 
عنوان مقاله: 

شمـع آفتاب

 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
* گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد
 
چکیده: 

در اين جستار ترکيب « شمع آفتاب» در بيت:
از روي دوست دل دشمنان چه دريابد                        چراغ مرده کجا شمع آفتاب کجا
(حافظ، 3:1371)                                                                                                     
بررسي شده و اختلاف نظر حافظ پژوهان درباره آن نقد شده است. توجه به آثار معاصران حافظ و شاعران پيش از وي در استعمال ترکيب کليشه اي «شمع آفتاب» توضيح بهاالدين خرمشاهي، حافظ شناس بزرگ روزگار ما را که در آن آمده است: «شمع آفتاب: اضافه تشبيهي نيست. مراد مشعل و شعله آفتاب است و گرنه شمع عادي از نظر نورانيت با آفتاب مناسبتي ندارد...» رد مي نمايد. گشتگي مصراع دوم بيت مورد نظر در ميان يازده نسخه ديوان حافظ به صورتهاي «قرص آفتاب (چهار نسخه) و شمع و آفتاب (دو نسخه) و شمع آفتاب (پنج نسخه)، آمده است. نويسنده تنها صورت «شمع آفتاب» (پنج نسخه) را درست دانسته و براي اثبات اين مطلب که در اين ترکيب «آفتاب» به «شمع» مانند شده است، نه برعکس، شواهد فراواني در متون گذشته يافته و نيز به نکاتي جالب توجه رسيده است:
 .1ترکيب «شمع آفتاب» ترکيب کليشه اي بوده است که به صورتهاي « شمع خورشيد» و «شمع مهر» نيز آمده است.
 .2گاه نيز برعکس شمع به خورشيد مانند شده است.
 .3اينکه شمع گردون، شمع افق، شمع روز، شمع آسمان، شمع فلک و شمع خاورگاه استعاره از آفتاب اند، دليلي ديگر بر اين ادعاست.
 .4نکته ديگري که از شواهد به دست مي آيد، اين است که در قديم چراغها را از شمع روشن مي کرده اند.
 .5
آخرين نکته که در خصوص شمع و چراغ قابل تامل است، اين است که در زمان قديم شمع بزرگتر و بسي برتر از چراغ بوده است:
در مصراع مورد بحث حافظ «شمع آفتاب» در برابر «چراغ مرده» نشسته است؛ يعني «چراغ» با « آفتاب» مقايسه شده، نه با «شمع »؛ هرچند شمع نيز از چراغ بزرگتر و در روشنايي برتر بوده است. حافظ، روي دوست را به شمع مانند نمي کند، بلکه آن را آفتاب مي داند تا چراغ را در برابر آفتاب نشانده باشد. چراغ در زمان قديم با روغن مي سوخته است و ضعيف و اندک نوربوده و هنگام خاموشي سياه و تيره؛ به طوري که خاقاني آن را دل سياه نيز خوانده است.
 
کلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط:  
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 
ارتباط خیلی زیاد ارتباط زیاد مرتبط ارتباط کمتر
 
ارجاعات: 
  • ثبت نشده است
 
استنادات: 
  • ثبت نشده است
 
+جهت ارجاع به این مقاله کلیک کنید(Cite).
APA : کپی

اکبرزاده، ه. (1388). شمـع آفتاب. پژوهش نامه ادبیات تعلیمی (پژوهشنامه زبان و ادبیات فارسی), 1(2), 85-108. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=112405



Vancouver : کپی

اکبرزاده هادی. شمـع آفتاب. پژوهش نامه ادبیات تعلیمی (پژوهشنامه زبان و ادبیات فارسی). 1388 [cited 2021June21];1(2):85-108. Available from: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=112405



IEEE : کپی

اکبرزاده، ه.، 1388. شمـع آفتاب. پژوهش نامه ادبیات تعلیمی (پژوهشنامه زبان و ادبیات فارسی), [online] 1(2), pp.85-108. Available: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=112405.



 

 
چکیده انگلیسی بازدید یکساله 0 مباني نظري و تجربي ونداليسم: مروري بر يافته هاي يك تحقيق
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی