این پژوهش با هدف مقایسه مورفولوژیک جمعیت ماهیان قزل آلای خال قرمز ،Salmo trutta fario در رودخانه هراز، لیقوان و مردق (حوزه دریاچه ارومیه) بر روی 70 قطعه ماهی صید شده در تابستان 1386 انجام پذیرفت. نتایج بررسی صفات قابل اندازه گیری و قابل شمارش با روش های بررسی تابع تشخیص (DFA) تجزیه به مولفه های اصلی (PCA) و تجزیه کلاستر نشان داد که جمعیت های مورد بررسی از نظر مورفولوژیک متمایز می باشند .(P<0.001) در این رابطه صفات قابل اندازه گیری در مقایسه با صفات شمارشی در بین جمعیت های مورد بررسی تفاوت بیشتری داشت. در روش بررسی تابع تشخیص جمعیت های مورد نظر به گونه بهتری از هم جداسازی شده و در روش گروه بندی افراد به طور میانگین با صحت 74% به جمعیت های خود منتسب شدند. در بین صفات شمارشی شمار شعاع های فنری – آبششی سمت راست در جداسازی جمعیت ها موثر بود و از بین صفات قابل اندازه گیری ارتفاع بدن در جلوی باله مخرجی، ارتفاع بدن در انتهای ساقه دمی، طول بدن، ارتفاع باله دمی، پهنای بدن در جلوی چشم، فاصله پوزه تا اول باله مخرجی و طول باله دمی، طول باله پشتی، فاصله انتهای باله دمی تا قاعده باله دمی، طول پوزه به عنوان متغیرهای موثر شناسایی شدند. در مجموع صفات قابل اندازه گیری در جدا نمودن جمعیت های ماهیان آذربایجان و هراز در مقایسه با صفات شمارشی مورد بررسی از کارایی بیشتری برخوردار بودند. در تجزیه خوشه ای به روش UPGMA بر پایه فاصله های ماهالانوبیس نیز جمعیت های لیقوان و مردق در یک گروه قرار گرفتند.

اخیراً استفاده از گیاهان دارویی به عنوان محرک رشد و ایمنی در ماهیان پرورشی افزایش یافته است. در این مطالعه اثر پودر نعناع بر بیان ژن های GH و IGH و پارامترهای خون شناسی ماهی کلمه مورد مطالعه قرار گرفت. ماهی ها به مدت 8 هفته با سطوح (شاهد)، 2، 3 و 4 گرم بر کیلوگرم پودر نعناع تغذیه شدند. پس از پایان دوره آزمایش، خون گیری انجام شد و بافت های کبد و مغز در شرایط کاملاً استریل جدا شدند. نتایج نشان داد که پودر نعناع باعث افزایش بیان نسبی ژن GH و IGF شد و اختلاف معنی داری بین تیمارها و گروه شاهد مشاهده شد (05/0P<). همچنین نتایج حاصل از سنجش پارامترهای خونی نشان داد که اختلاف معنی داری در میزان هماتوکریت، هموگلوبین، گلبول قرمز و گلبول سفید در گروه های تغذیه شده با جیره حاوی پودر نعناع و گروه شاهد وجود داشت (05/0P<). به طور کلی می توان نتیجه گرفت که پودر نعناع باعث افزایش رشد و ایمنی غیراختصاصی ماهی کلمه می شود.

هدف از این پژوهش مشاهده اثرات سمیت حاد سولفات آلومینیوم، طی 96 ساعت، در pH اسیدی بر بافت آبشش بچه ماهی انگشت قد کلمه میباشد. در این بررسی ها، اختلاف بین بافت آبششی ماهیان شاهد و تیمارها، و آسیب های بافتی آنها، توسط میکروسکوپ نوری، مشاهده و مورد مطالعه قرار گرفت. آبشش ماهیان شاهد با pH=7 ، بدون آسیب و آبشش ماهیان شاهد با pH=5 ، دارای آسیب های بافتی خفیف و فاقد آنوریسم بود. در آبشش ماهیان تیمار، این تغییرات بافتی شامل هیپرتروفی، هیپرپلازی، افزایش سلول های مخاطی و ترشحات آنها، پرخونی، خونریزی، آنوریسم،فیوژن، آماس، نکروز بافتی و ... بود. با افزایش غلظت آلومینیوم و با افزایش زمانی که ماهی ها در معرض آلومینیوم قرار گرفتند (تا 96 ساعت)، شدت آسیب های بافتی در آبشش هم، بیشتر مشاهده شد. با پیشرفت تکنولوژی، آلودگیهای محیطی هم گسترش یافته است که در اثر نزولات جوی و یا ورود پساب های صنایع مختلف به جریانات رودخانه و دریا، شاهد آلودگی روزافزون منابع آبی هستیم. آلومینیوم سومین عنصر از نظر فراوانی در روی زمین است و در خاک، هوا و آب یافت می شود که با قرار گرفتن در pH های اسیدی حلالیت آن افزایش می یابد و به ماده بسیار سمیت بدیل می شود. این مهمترین عامل مرگ ماهی ها در آبهای اسیدی است (10).پژوهش های زیادی در زمینه اثرات سمیت آلومینیوم در pH اسیدی بر موجودات مختلف در سال 1985 (8) انجام شده است. Karlsson (7) آسیب های بافتی آبشش آزادماهی Salmo trutta را که در معرض آب های اسیدی و آلومینیوم بودند، بویژه تغییرات سلول های کلراید در تیغه آبششی ثانویه را مورد بررسی قرار داد. Colins و Brown در سال 1998 (4)، پیوستگی تیغه های ثانویه و مشکلات تبادلات گازی در آبشش ها، حاصل از قرارگیری ماهی قزل آلای خال قرمز را در معرض میزان کم آلومینیوم گزارش کردند. سری گزارشاتی هم توسط Orme و Kegley (9) در زمینه تاثیر سمیت سولفات آلومینیوم بر جذب سدیم و اکسیژن در ماهی کلمه ارایه شده است. ماهی کلمه (Rutilus rutilus)، از ماهیان با ارزش اکولوژیک و اقتصادی محسوب می شود (3). برای انجام آزمایشات، از سولفات آلومینیوم با درجه خلوص بالا (%99.9) و اسید سولفوریک 0.5 مولار استفاده گردید. برای این آزمایش از 120 قطعه ماهی انگشت قد کلمه با میانگین وزنی 0.67 گرم استفاده شد که از کارگاه تکثیر ماهی کلمه سیجوال تهیه و به آزمایشگاه دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات تهران منتقل گردیدند. 6 آکواریوم برای ماهیان تیمار و شاهد، تا حجم 20 لیتر،با توجه به تراکم حداقل 1 گرم در لیتر ماهیان (12)، آبگیری شدند. در هر آکواریوم از 12 ماهی استفاده گردید.

این مطالعه با هدف بررسی عادت های غذایی سیاه ماهی توئینی (Capoetatrutta) در رودخانه سزار، در حوضه آبریز دجله صورت گرفت. نمونه برداری به صورت ماهیانه از تیرماه 1389 تا آذر ماه1390 صورت گرفت. در این تحقیق جهت تعیین عادات غذایی، 79 نمونه از گونه Capoetatrutta مورد بررسی قرار گرفتند. میانگین شاخص طول نسبی روده در این گونه 24/0± 97/9 می باشد که نشان دهنده گیاهخوار بودن این گونه می باشد. میزان شاخص فاکتور وضعیت 01/0± 44/1، میزان شاخص شدت تغذیه 26/25± 08/478 و شاخص خالی بودن روده 26/1 می باشد. کلیه آیتم های غذایی شناسایی شده در دستگاه گوارش این ماهی از گیاهان تک سلولی پریفیتونی بوده است. از میان آیتم های غذایی شناسایی شده، جنس های پریفیتونی Navicula Cymbella, Diatoma, و Nitzschia به عنوان غذای اصلی، جنس هایMicrospora, Coconeis, Oscillatoria, Pediastrum, Rhoicosphenia, Mougeotia, Tribonema, , Synedra, Cosmarium, و Spirogyra به عنوان غذای فرعی و جنس هایUlothrix, Gyrosigma, Closterium Scenedesmus, , Pinnularia, Gomphonema, Cymatopleura, Diploneis Oedogonium, و Melosira به عنوان غذای اتفاقی مصرف شده بود، مشخص گردید. بررسی عادات غذایی و آیتم های غذایی شناسایی شده در دستگاه گوارش این ماهی نشان می دهد که این ماهی دارای رژیم غذایی گیاهخواری و به شکل اختصاصی پریفیتون خواری می باشد. در این مطالعه، شاخص های تغذیه ای وضعیت تغذیه ای مناسبی را برای این ماهی در رودخانه سزار نشان می دهند.

بررسی حاضر اولین مطالعه در زمینه اثر بیهوشی اسانس آویشن شیرازی بر روی ماهی در دنیا می باشد. در این تحقیق اثر بیهوش کنندگی غلظتهای 50 و 100 قسمت در میلیون (ppm) اسانس آویشن شیرازی (Zataria multiflora) روی ماهی آزاد دریای خزر (Salmo trutta caspius) با میانگین وزنی 4±40 گرم و ماهی قزل آلای رنگین کمان پرورشی (Oncorhynchus mykiss) با میانگین وزنی 2±15 گرم مورد بررسی قرار گرفت. در این بررسی، درجه حرارت آب 16 تا 17 درجه سانتیگراد، اکسیژن محلول 0.2±7 میلی گرم در لیتر و pH=8 بود. میانگین زمان رسیدن به مرحله بیهوشی کامل در غلظت های 50 و 100 قسمت در میلیون چه در ماهی آژاد و چه در ماهی قزل آلا بترتیب 3 و 2 دقیقه بود و میانگین زمان ایجاد تعادل و زمان برگشت از بیهوشی بترتیب 3 و 2 دقیقه بود. در مقایسه بین زمان ایجاد بیهوشی و زمان برگشت از بیهوشی با غلظت های 50ppm و 100ppm در هر دو نوع از ماهی ها، اختلاف معنی دار وجود داشت (P<0.0001).ماهی های بیهوش شده با غلظت 100ppm پس از انتقال به آب عاری از اسانس آویشن برای مدت زمان 30 دقیقه آرام بودند و نسبت به محرک ضعیف خارجی (لمسی) واکنشی از خود نشان نمی دادند.در مقایسه میان زمان رسیدن به مرحله بیهوشی و زمان برگشت از بیهوشی با غلظت های مختلف اسانس آویشن، اختلاف معنی داری بین ماهی آزاد و ماهی قزل آلا وجود نداشت (P>0.05).این تحقیق نشان می دهد که اسانس آویشن شیرازی دارای اثرات بیهوش کنندگی است ولی بدلیل ایجاد عوارض شدید تنفسی غیر قابل برگشت و دفرمه شدن ماهی که مغایر با اخلاق شیلاتی است (مرگ همراه با زجر) بکارگیری آن در مقایسه با دیگر مواد بیهوش کننده موجود توصیه نمی شود و فقط از غلظت 15 تا 20ppm می توان بعنوان آرام بخش جهت کاهش استرس به هنگام هر نوع دستکاری ماهی استفاده نمود.

سرب یکی از آلاینده های مخرب محیط زیست می باشد و می تواند اثرات بسیار نامطلوبی بر بافت های بدن موجودات زنده داشته باشد. در این تحقیق اثر سرب بر بافت کبد و آبشش ماهی کلمه مورد بررسی قرار گرفت و به همین منظور تاثیر این آلاینده در غلظت های مختلف روی ماهی کلمه در شرایط آزمایشگاهی برای مشاهده میزان تغییرات بافتی بررسی شد. نمونه ها در آکواریوم در معرض غلظت های 0.1، 0.2، 0.4 میلی گرم بر لیتر سرب به مدت 46، 96، 144 و 168 ساعت قرار داده شدند. نمونه ها در زمانهای ذکر شده، از آکواریوم های شاهد و تیمار خارج سپس بافت های کبدی و آبشش آنها برای تعیین آسیب های بافتی استخراج شدند. اسلایدهای آماده شده پس از رنگ آمیزی با عدسی 10 و 40 میکروسکوپ نوری مورد بررسی قرار گرفتند. تغییرات هیستوپاتولوژیک در کبد عبارت بودند از: اتساع سینوزوییدی، واکوئوله ﺷﺪن، پرخونی و خونریزی، پیکنوزه شدن هسته، نکروز هپاتوسیت ها، تجمع ﻫﻤﻮﺳﻴﺪﺭین ﺩﺭ ﺳﻠﻮلهای ملانوماکروفاﮊ و اسیدوفیلیک ﺷﺪﻥ ﺳﻠﻮلها، هجوم لنفوسیتها و نکروز کانونی مشاهده شد و در آبشش ضایعاتی مانند: ادم، فیلامنت و لاملای ثانویه، نکروز سلولی، هایپرتروفی و هایپرپلازی، پرخونی و خونریزی، هجوم سلولهای آماسی، چسبندگی در لاملای ثانویه، تجمع موکوس، تلانژیکتازی، دیسپلازی و متاپلازی سلولهای پوششی به سلولهای موکوسی یا مخاطی آبشش و حالت چماقی شدن بصورت دیستال در لاملای ثانویه مشاهده شد. هر چه غلظت آلاینده بیشتر باشد این ضایعات شدیدتر شده به این صورت که در غلظت 0.1 میلی گرم بر لیتر سرب حداقل آسیب بافتی مشاهده شد ولی با افزایش زمان در غلظت های 0.1، 0.2 و 0.4 میلی گرم بر لیتر سرب حداکثر آسیب بافتی مشاهده شد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

سابقه و هدف: در سال های اخیر مصرف آبزیان به ویژه ماهی در ایران روبه افزایش بوده است. در بین این فراورده ها استفاده از ماهی دودی در استان های شمال کشور بسیار متداول است. با توجه به روش تهیه این فرآورده بصورت سنتی و نحوه مصرف (پخت ناکافی) امکان آلودگی آن به برخی از عوامل بیماری زا نظیر لیستریا موناسایتوژنز و گونه های سالمونلا وجود دارد. هدف از انجام این مطالعه تعیین بار میکروبی و آلودگی ماهی دودی به دو باکتری مورد نظر بوده است.روش کار: تعداد 102 نمونه ماهی دودی شامل 58 نمونه ماهی آزاد (Salmon trutta) و 44 ماهی کپور سرگنده (Hypophthalmichthys nobilis) بالافاصله پس از پایان مرحله دودی شدن به روش سنتی بطور استریل جمع آوری و پس از انتقال به آزمایشگاه طبق روش های استاندارد FDA و APHA از نظر شمارش کلی باکتری ها و آلودگی به لیستریا موناسایتوژنز و گونه های سالمونلا مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها: تعداد باکتری های هوازی از 2×102cfu/g تا 6×106cfu/g متغیر بود. لیستریا موناسایتوژنز از 35 نمونه (%34.31) جدا گردید و میزان آلودگی ماهیان کپور سرگنده و آزاد به ترتیب 63.6 و 12.16 درصد تعیین گردید. همچنین در هیچیک از نمونه های مورد مطالعه آلودگی به سالمونلا تایید نگردید.نتیجه گیری: در تمامی کشورهای جهان کنترل میکروبی فرآورده های دریایی همچون سایر مواد غذایی صورت می پذیرد. نتایج مطالعات انجام شده در سایر کشورهای جهان و این مطالعه آلودگی ماهیان دودی تهیه شده به روش سنتی را تایید می نماید. استفاده از روش های صحیح و نوین عمل آوری و استفاده از حرارت کافی در هنگام مصرف این محصولات در پیشگیری از بروز عفونت یا مسمومیت غذایی موثر خواهد بود.