شپشه دندانه دار غلات یکی از آفات مهم محصولات انباری در کشور می باشد. به منظور ارزیابی روش های سازگار با محیط زیست برای کنترل آفات انباری، اثر سمیت تنفسی اسانس چهار گونه گیاه شامل، پونه Mentha longifolia (L.) (Lamiaceae)، درمنه کوهی Artemisia aucheri (Boiss) (Asteraceae)، رزماری Rosmarinus officinalis (L.) (Lamiaceae) و مورد (Myrtus communis (L.) (Myrtaceae روی حشرات کامل این آفت، بررسی شد. آزمایشات در شرایط دمایی 2±30 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 5±65 درصد، در تاریکی انجام شد. نتایج آزمایشات نشان داد که اسانس های گیاهی مورد مطالعه اثر معنی داری روی مرگ و میر حشرات کامل دارند و با افزایش غلظت و زمان اسانس دهی روند مرگ و میر افزایش می یابد. مقدار LC50 اسانس پونه بعد از 24 ساعت اسانس دهی، 0.35 میکرولیتر بر لیتر هوا محاسبه شد که بیشترین سمیت تنفسی را در بین اسانس های گیاهی مورد مطالعه دارا بود. این میزان برای اسانس های رزماری، مورد و درمنه به ترتیب 0.42، 0.50 و 0.99 میکرولیتر بر لیتر هوا محاسبه شد. مقدار LT50 برای اسانس پونه در غلظت 0.74 میکرولیتر بر لیتر هوا 16.41 ساعت محاسبه شد ولی مقدار LT50 برای درمنه کوهی در غلظت 2.03 میکرولیتر بر لیتر هوا 18.81 ساعت محاسبه شد که نشان دهنده اثر سریع سمیت تنفسی اسانس پونه می باشد. بر اساس نتایج این تحقیق، در بین اسانس های گیاهی مورد مطالعه،بیشترین اثرحشره کشی در پونه مشاهده گردید.    

تنش یخ زدگی بر روی برخی از فرایند های حیاتی گیاهان تاثیر گذاشته و سبب اختلال در رشد آنها می شود. در همین راستا به منظور بررسی اثر تنش یخ زدگی بر نشت الکترولیت ها در گلرنگ ازمایشی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی در 3 تکرار با استفاده از شش ژنوتیپ گلرنگ ( شامل پنج رقم پاییزه به نام های k.w.16، k.w.6، k.w.3، زرقان 279 و لاین 295 و یک رقم بهاره - پاییزه به نام IL-111) و شش دمای یخ زدگی (صفر، 4-، 8-، 12-، 16- و 20- درجه سانتی گراد) در دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد اجرا شد. گیاهان تا مرحله 7-5 برگی در شرایط آب و هوای طبیعی پاییز در داخل گلدان رشد یافته و با سرما خو گرفتند و سپس برای اعمال دماهای آزمایش به فریزر ترموگرادیان منتقل شدند. میزان پایداری غشا سیتوپلاسمی ژنوتیپ ها با استفاده از نشت الکترولیت ها مورد ارزیابی قرار گرفت و سپس دمای کشنده برای 50 درصد نمونه ها (LT50) بر اساس درصد نشت الکترولیت ها تعیین گردید. نتایج نشان داد که اثرات دمای یخ زدگی و ژنوتیپ بر میزان نشت مواد و LT50 ارقام مورد بررسی معنی دار (P<0.05) بود. کاهش دما به کمتر از -4 درجه سانتی گراد سبب افزایش میزان نشت الکترولیت ها در کلیه ارقام مورد بررسی گردید. لاین 295 بیشترین درصد نشت الکترولیت ها را داشت، در صورتی که کمترین درصد نشت در رقم k.w.6 مشاهده شد. شیب درصد نشت الکترولیت ها در مقابل دمای یخ زدگی در لاین 295 و زرقان 279 بیشتر از سایر ارقام بود و درصد نشت در دمای -12 درجه سانتی گراد به حداکثر رسید، در حالی که سایر ارقام در دمای -16 درجه سانتی گراد حداکثر درصد نشت را داشتند. از نظر شاخص LT50 نیز بیشترین و کمترین تحمل به یخ زدگی را به ترتیب لاین k.w.6 و زرقان 279 داشتند. بین درصد نشت الکترولیت ها و LT50 همبستگی بسیار معنی داری (r=76**) مشاهده شد که بیانگر امکان استفاده از این شاخص در ارزیابی خسارت تنش یخ زدگی در گلرنگ می باشد.

به منظور بررسی اثر تنش یخ زدگی بر نشت الکترولیت ها در دو توده بومی رازیانه، آزمایشی در سال زراعی 1383 به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با سه تکرار، در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد به اجرا درآمد. تیمارهای مورد بررسی شامل دو توده بومی (خراسان و کرمان)، دو تاریخ کشت (16/7/1383 و 7/8/1383) و 6 تیمار دمایی (0، 3-، 6-، 9-، 12- و 15-) بودند. گیاهچه های رشد یافته در مزرعه در مرحله 6-4 برگی از زمین خارج شده و پس از انتقال به آزمایشگاه با استفاده از فریزر ترموگرادیان در معرض تیمارهای یخ زدگی قرار گرفتند و سپس از طریق میزان نشت الکترولیت ها در اندام های مختلف گیاهچه (ریشه، طوقه و برگ)، پایداری غشا سلولی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان دادند که با کاهش دمای یخ زدگی، درصد نشت الکترولیت در اندام های مختلف، به طور معنی دار تحت تاثیر قرار گرفت. در بین دو توده مورد بررسی دمای 50 درصد کشندگی (LT50) بر اساس درصد نشت الکترولیت ها در توده کرمان کمتر بود. LT50 در تاریخ کاشت دوم در هر دو توده بومی در مقایسه با تاریخ کاشت اول، کمتر بود. همچنین LT50 در طوقه در مقایسه با اندام های دیگر پایین تر بود. با توجه به اهمیت خسارت سرما در گیاه رازیانه انجام مطالعات بیشتر در این زمینه ضروری به نظر می رسد.

برای افزایش پاسخ به گزینش، دراصلاح صفات کمی، یکی از راههایی که امروزه پیشنهاد شده است، تئوری انتخاب براساس نشانگرهاست، که این امر مستلزم اثبات رابطه بین نشانگرها (مارکرها) و صفات کمی و به نقشه درآوردن این صفات می باشد. به منظور به نقشه در آوردن صفات مقاومت به سرما و تاریخ خوشه دهی در گندم، 95 هاپلوئید دوبل شده، حاصل از تلاقی دو رقم چاینیز اسپرینگ و SQ1 با استفاده از 345 نشانگر ملکولی و نقشه لینکاژی نیمه اشباع مورد تجزیه QTL قرار گرفت. دریک آزمایش این جمعیت در یک طرح کاملا تصادفی، با سه تکرار در گلخانه کشت و تاریخ خوشه دهی گیاهان یادداشت گردید. در آزمایش دیگری گیاهان در گلدان های کوچک در چهار تکرار و در هر گلدان 10 بذر کشت و 7 روز پس از سبز شدن به سردخانه منتقل شد و تحت دمای 3-4 درجه سانتی گراد به مدت 5 هفته قرار گرفت تا عمل سازگاری به سرما در آنها انجام شود. وسپس برای اندازه گیری صفات LT50 و پایداری غشای گیاهان، به اتاقک رشد منتقل و بقای هر ژنوتیپ در دماهای -11, -8, -6 و -13 درجه سانتی گراد اندازه گیری شد. پایداری غشای در سه تکرار فقط در دمای -11oC در طرح آماری بلوک های کامل تصادفی تعیین شد. نتایج نشان داد که چاینیز سپرنیگ دیررس تر و SQ1 از نظر مقاومت به سرما نسبت به چاینیز سپرنیگ مقاوم تر بود. تجزیه QTL نشان داد، که تاریخ خوشه دهی دارای یکQTL با اثر زیاد روی کروموزوم 5A و یک QTL با اثر کمتر روی کروموزوم 5B است که مجموعا %52 از کل واریانس فنوتیپی موجود در جمعیت را توجیه می کنند. یک QTL نیز برای صفات مقاومت به سرما (LT50 و پایداری غشا) روی کروموزوم 7A تشخیص داده شد. که %22 از واریانس فنوتیپی پایداری غشا و %12 از واریانس فنوتیپی LT50 را توجیه کرد.

ویروس NbNPV از قدرت بیماریزائی بالائی در لاروهای پروانه برگ خوار چغندر قند برخوردار است و می تواند عامل مهمی در کنترل آن به شمار آید. در آلودگی سطحی دسته های تخم این پروانه، تمام لاروهای به دست آمده از تفریخ تخم ها در روز سوم از بین رفتند. میزان LC50 برای لاروهای سن دوم تغذیه کرده از غذای مصنوعی آلوده به دزهای مختلف ویروس، 12.58 پلی هدر بر میلی متر مربع سطح ماده غذایی و زمان لازم برای ایجاد تلفات 50% (LT50) با دز 63.10 پلی هدر بر میلی متر مربع سطح ماده غذایی برای همین سن لاروی، 6.12 روز محاسبه گردید. تلفات ایجاد شده با دز اخیر برای لاروهای سن اول تقریبا ده برابر لاروهای سن پنجم بود.در برش های عرضی تهیه شده از بدن لاروهای سن چهارم به فواصل زمانی 24 و 48 ساعت پس از آلودگی، در مقایسه با شاهد تغییرات هیستوپاتولوژیک مشخص در میکروسکوپ نوری مشاهده نگردید. بزرگ شدن هسته سلول های اپیدرم و بافت چربی، همچنین ایجاد تغییرات محسوسی در حالت ظاهری شبکه کروماتین (تشکیل استرومای ویروژنیک) عمدتا از روز سوم پس از آلودگی قابل رویت بود. همزمان با پیشرفت بیماری، اشغال کامل هسته سلول ها با کریستالهای چند وجهی ویروس و به دنبال آن پارگی دیواره هسته و سلول اتفاق افتاد.

شناسایی و مطالعه ارقام متحمل و حساس به تنش سرما درگیاهان زراعی و باغی لازم و ضروری است. در این راستا پژوهش حاضر با استفاده از روش نشت یونی و هم چنین اندازه گیری مقدار قندهای محلول کل در بافت های برگ و پوست در دو سال متوالی در ده رقم تجاری زیتون شامل، زرد، ماری، فدک 1-87، فدک 5-87، فدک 86، فدک 77، آربکینا، میشن، بلیدی و کوراتینا انجام شد. به این منظور شاخه های دوساله از درختان پنج ساله زیتون در فصل های تابستان و زمستان از یک باغ تجاری در شهرستان قم برداشت شدند و تحت تیمارهای سرمایی صفر، 4 -، 8 -، 12- 16- و 20- درجه سلسیوس به مدت 24 ساعت قرار گرفتند و سپس LT50 با استفاده از روش نشت یونی اندازه گیری شد. همراه با کاهش دما افزایش قابل ملاحظه ای (با کاهش LT50) در میزان تحمل سرما در ارقام مورد مطالعه وجود داشت. تحمل سرما در بافت های برگ و پوست در زمستان بیشتر از تابستان بود و میزان تحمل بافت پوست در هر دو فصل بیشتر از بافت برگ بود. هم چنین مقدار قند محلول کل در فصل زمستان در بافت های برگ و پوست بیشتر از تابستان بود و بافت پوست در تمام ارقام میزان قند کل بیشتری از بافت برگ داشت. نتایج هم چنین نشان داد که ارقام متحمل به سرما شامل زرد، آربکینا و فدک 5-87 (با آستانه تحمل به ترتیب 17.34oC-، 17.5oC- و -17.99oC) در مقایسه با ارقام حساس، کوراتینا و ماری (با آستانه تحمل به ترتیب -7.18oC و -9.13oC)، مقدار قند کل بیشتری در بافت های مورد مطالعه در فصل زمستان و تابستان داشتند. با اینکه مکانیزم دقیق واکنش تنش سرما در درخت زیتون شناسایی نشده لیکن می توان از این آزمایش نتیجه گرفت که مقدار کربوهیدرات های محلول در ارتباط نزدیک با میزان مقاومت به تنش سرما در زیتون است.

به منظور بررسی امکان استفاده از نشت الکترولیت ها به عنوان شاخصی از خسارت یخ زدگی در کلزا (.Brassica napus L) آزمایشی در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، در قالب طرح کاملا تصادفی به صورت آزمایش اسپلیت پلات فاکتوریل با دو تکرار به اجرا درآمد. ده ژنوتیپ کلزا به نامهای لیکورد ، الیت ،SLMO46 ، اکاپی، سیمبل، کالورت ، اپرا ، ابنیت و آلیس و زرفام همراه به پنج تیمار دمایی (0، 4- ، 8- ، 12- و 16- درجه سانتی گراد) به صورت فاکتوریل در پلات های فرعی و تیمار خوسرمایی2 و عدم خوسرمایی3 در پلات اصلی در نظر گرفته شدند. گیاهان تا مرحله 5-3 برگی در گلخانه رشد یافته و سپس گیاهان تیمار عدم خوسرمایی و گیاهان تیمار خوسرمایی پس از قرار داشتن در شرایط مذکور به مدت سه هفته ، درفریزر ترموگرادیان در معرض تیمارهای دمایی قرار گرفتند. میزان پایداری غشای سیتوپلاسمی ژنوتیپ ها با استفاده از نشت الکترولیتها مورد ارزیابی قرار گرفت، وسپس درجه حرارت کشنده برای 50 درصد نمونه ها (LT50 ) تعیین گردید. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که اثرات اصلی خو سرمایی ، ژنوتیپ و دمای یخ زدگی بر میزان نشت الکترولیتها و LT50 کلیه ارقام مورد بررسی معنی دار بود (P≤0.05). کاهش دما سبب افزایش میزان نشت الکترولیتها در کلیه ارقام مورد بررسی گردید. تیمار خو سرمایی، درصد نشت مواد و LT50 را به طور معنی داری کاهش داد . نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که در شرایط عدم خوسرمایی ارقام SLMO46 و ابنیت به ترتیب بیشترین و کمترین تحمل به یخ زدگی را داشتند ، در صورتی که در شرایط خو سرمایی ارقام لیکورد و سیمبل دارای کمترین و بالاترین LT50 بودند .

به منظور بررسی وضعیت حساسیت  Culex theileriو  Culex pipiens complexجنوب شهر تهران نسبت به حشره کش های ددت، دیلدرین، پروپوکسور و مالاتیون طبق روش استاندارد سازمان جهانی بهداشت آزمایش هایی بر روی 10500 عدد پشه ماده خون خورده انجام گرفت. آزمایش ها در مجاورت کاغذهای آغشته به حشره کش های ددت به غلظت های 0.25، 0.5، 1، 2 و 4 درصد، دیلدرین به غلظت های 0.4 و 4 درصد، پروپوکسور به غلظت 0.1 درصد و مالاتیون 5 درصد در ماه های تیر، مرداد و شهریور سال 1367 در 5 منطقه تهران (مناطق مشیریه، حوالی میدان انقلاب، شهر ری، خانی آباد و باقرآباد) صورت پذیرفت. با توجه به نتایج، مشخص گردید که هر دو گونه کولکس نسبت به ددت شدیدا مقاوم بوده، به طوریکه غلظت کشنده 50% (Lc50) به ترتیب برای C.theileri و C.pipiens 5.13 و 6.84 درصد شده است. همچنین دو گونه نامبرده نسبت به پروپوکسور، مالاتیون و دیلدرین حساس می باشند، به طوریکه زمان کشنده 50% (LT50) پروپوکسور به ترتیب برای  C.theileriو C.pipiens 31 و 51 دقیقه و LT50 مالاتیون برای C.theileri 22 دقیقه و برای C.pipiens 32 دقیقه می باشد. ضمنا تماس یک ساعت دیلدرین 4% باعث مرگ و میر حدود 94% از گونه  C.theileriو 85.5% گونه  C.pipiensشده است. نتایج نشان می دهد که  C.theileriدارای حساسیتی بیش از  C.pipiensبوده است و درصد مرگ و میر بالاتری نسبت به حشره کش های با غلظت مساوی و زمان تماس یکسان از خود نشان می دهد. همچنین از آزمایش های حساسیت که در مناطق مختلف صورت گرفت مشخص گردید که گونه  C.pipiensموجود در منطقه باقرآباد که در جنوبی ترین قسمت شهر تهران واقع شده است تحمل بیشتری در مقابل حشره کش ها نسبت به مناطق شمالی شهر دارد.

به منظور شناسایی کروموزوم های موثر در مقاومت به سرما از رگه های جایگزین کروموزمی متقابل بین دو واریته شاین و ویچیتا به صورت دو گانه استفاده شد. آزمایش در طرح بلوک های کامل تصادفی با دو تکرار برای هر گروه از دو گانه ها به طور جداگانه اجرا گردید و صفات محتوای آب طوقه، محتوای آب برگ، وزن تر طوقه و برگ در مزرعه و صفات بقای طوقه، تراوش الکترولیتی (پایداری غشا) و LT50 در آزمایشگاه اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که شاین مقاوم تر از ویچیتا است و بقای طوقه دارای همبستگی منفی و معنی داری با صفات محتوای آب طوقه، وزن تر طوقه و تراوش الکترولیتی برگ می باشد. کروموزوم های 3B, 6A و 5D ویچیتا در شاین باعث کاهش بقای طوقه، پایداری غشا و افزایش محتوای آب طوقه و وزن تر طوقه شاین شدند. این کروموزوم ها باعث حساسیت شاین در مقابل سرما می شوند. متقابلا جایگزینی کروموزوم های 4A, 3B, 5D, 5A و 4D از شاین در ویچیتا باعث افزایش بقای طوقه، کاهش محتوای آب طوقه و وزن تر طوقه در ویچیتا گردیدند. بنابراین کروموزوم های شاین موجب مقاومت به سرما در ویچیتا می شوند، و حامل ژن های مقاومت به سرما می باشند.