برای بررسی اثر کشت مخلوط و کود دامی بر ویژگی های رشد، عملکرد و غلظت پروتئین خام ذرت رقم سینگل کراس (Zea mays L.) 704، گاودانه (Vicia ervilia L.) و لوبیا چیتی رقم تلاش (Vicia faba L.)، آزمایشی در سال زراعی 1389 به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتی خلعت پوشان دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز در شرایط مزرعه ای انجام شد. فاکتورها شامل نوع کشت در سطوح تک کشتی لوبیا چیتی، تک کشتی گاودانه، تک کشتی ذرت، کشت مخلوط ذرت با لوبیا چیتی و کشت مخلوط ذرت با گاودانه و کود دامی در سطوح 0، 30 و 60 تن در هکتار بودند. نتایج نشان داد که کاربرد کود دامی وزن خشک علوفه، غلظت پروتئین خام و ارتفاع ذرت را افزایش داد ولی تاثیری بر تعداد برگ در بوته ذرت نداشت. کشت مخلوط ذرت با لوبیا و گاودانه سبب کاهش ارتفاع و عملکرد علوفه خشک ذرت در مقایسه با تک کشتی آن شد. کشت مخلوط ذرت با لوبیا و گاودانه باعث افزایش غلظت پروتئین خام ذرت گردید. کشت مخلوط ذرت با لوبیا عملکرد بیولوژیکی و دانه لوبیا را کاهش داد ولی بر تعداد دانه در نیام و وزن صد دانه لوبیا تاثیری نداشت. کشت مخلوط ذرت و لوبیا، پروتئین خام دانه لوبیا را افزایش داد. کاربرد کود دامی عملکرد بیولوژیکی، عملکرد دانه، تعداد دانه در نیام، وزن صد دانه و پروتئین خام دانه لوبیا را افزایش داد. کشت مخلوط ذرت با گاودانه عملکرد بیولوژیکی، عملکرد دانه، تعداد ساقه فرعی و تعداد دانه در بوته گاودانه را کاهش داد. کاربرد کود دامی و کشت مخلوط ذرت و گاودانه شاخص برداشت، تعداد نیام در بوته، وزن هزار دانه و غلظت پروتئین خام در شاخساره و دانه گاودانه را افزایش داد. نسبت برابری زمین در تیمارهای کشت مخلوط بیشتر از یک بود که نشانگر سودمندی نسبی کشت مخلوط نسبت به تک کشتی بود. به طور کلی، برای افزایش کمیت و کیفیت علوفه، کشت مخلوط ذرت با لوبیا و کاربرد 60 تن کود دامی در هکتار در منطقه مورد مطالعه و شرایط مشابه می تواند توصیه شود.

به منظور ارزیابی سطوح مختلف کود نیتروژن و روش های کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد بزرک و شبدر برسیم در کشت مخلوط، آزمایشی در سال زراعی 1392 - 1391 به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان انجام شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل سه سطح کود نیتروژن (صفر، 30 و 60 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) و روش های مختلف کاشت دو گیاه بزرک و شبدر برسیم در 4 سطح (کشت خالص بزرک، کشت خالص شبدر، کشت مخلوط درهم با نسبت 50%:50%، کشت مخلوط ردیفی با نسبت 50%:50%) به عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که سطوح مختلف کود نیتروژن بر تعداد ساقه اصلی، وزن هزار دانه و شاخص برداشت هیچ یک از گیاهان تاثیر معنی داری نداشت، ولی تعداد ساقه فرعی، تعداد کپسول در بوته (بزرک)، تعداد گل آذین در بوته (شبدر برسیم)، تعداد دانه در کپسول (بزرک)، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه تحت تاثیر تیمار کود نیتروژن قرار گرفت. در بین روش های کشت، کشت خالص بزرک و شبدر برسیم به ترتیب با 1604 و 830 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را داشتند. تفاوت معنی داری در نسبت برابری زمین بین تیمارهای مورد مطالعه وجود نداشت ولی بیشترین نسبت برابری زمین را تیمار کودی 30 کیلوگرم نیتروژن خالص (1.35) و کشت مخلوط ردیفی (1.32) داشتند. با توجه به نتایج به دست آمده از این پژوهش، استفاده از شبدر برسیم به عنوان گیاه تثبیت کننده نیتروژن همراه با بزرک و با مصرف 30 کیلوگرم کود نیتروژن خالص در هکتار برای حصول عملکرد مطلوب احتمالا می تواند مفید باشد.

تعداد 24 راس گاو هلشتاین سه بار یا بیشتر زایش کرده و در اوایل دوره شیردهی با میانگین فاصله از زایش 20.2±59 روز و با میانگین وزن 40.5± 615 کیلوگرم در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی برای بررسی اثرات سطوح مختلف تفاله چغندرقند در جایگزینی نسبی با یونجه (به عنوان تنها منبع علوفه ای جیره) استفاده گردید (جیره یک حاوی صفر درصد تفاله و 35 درصد یونجه، جیره دوم 6 درصد تفاله و 28 درصد یونجه و جیره سوم 12 درصد تفاله و 22 درصد یونجه بر اساس ماده خشک) این طرح در قالب فرضیه جدید اثر الیاف موثر بر روی تولید و ترکیب شیر، ماده خشک مصرفی، فعالیت جویدن، pH شکمبه و مدفوع، متابولیت های خون و قابلیت هضم مواد مغذی، پایه ریزی گردید. جیره ها از لحاظ پروتئین خام ( 19.3درصد) و دیواره سلولی ( 32.5درصد) همسان بودند. گاوها به صورت گروهی تغذیه شدند و جیره های آزمایشی به صورت کاملا مخلوط به مدت 60 روز در اختیار گاوها قرار گرفت. تجزیه و تحلیل آماری داده های تولید شیر، تولید شیر تصحیح شده برای درصدهای مختلف چربی و ترکیبات شیر تفاوت معنی داری نشان نداد. تجزیه واریانس مربوط به طول زمان فعالیت جویدن، در بین تیمارها تفاوت معنی داری نداشت ولی طول زمان نشخوار تفاوت معنی داری (P<0.05) را نشان داد. میزان فعالیت جویدن برای هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی و دیواره سلولی علوفه ای مصرفی نیز تفاوت معنی داری (P<0.05) را نشان داد. pH شکمبه در گاوهای دریافت کننده جیره های آزمایشی یک تا سه افزایش معنی داری (P<0.05) نشان داد. متابولیت های خون و قابلیت هضم مواد مغذی نیز بین گاوهای دریافت کننده جیره های آزمایشی معنی دار نبود.

استفاده از تنوع ژنتیکی در منابع گیاهان زراعی یکی از راه کارهای مهم در راستای کشاورزی پایدار است. به منظور شناسایی ژرم پلاسم های علوفه ای متحمل به سرما، تعداد 124 توده در قالب 40 گونه و 9 جنس از گیاهان علوفه ای یک ساله حاصل آزمایش های قبلی از جنس های شبدر(Trifolium spp)، یونجه یک ساله (Medicago spp)، اسپرس (Onobrychis spp)، ماشک (Vicia spp)، شبدر شیرین (Melilotus spp)، لولیوم (Lolium spp)، بروموس (Bromus spp)، خلر (Lathyrus cicero) و فالاریس (Phalaris tuberosa) انتخاب شده و در مزرعه پژوهشی ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی جلگه رخ (خراسان رضوی) در قالب آزمایش مقدماتی در سال 1395 مورد ارزیابی قرار گرفتند. در طی استقرار گیاه در زمین، صفات درصد رویش بذور در کرت، درصد پوشش سبز سطح کرت در پاییز و بهار، میزان رشد در پاییز و بهار، ارتفاع گیاه در گلدهی و تحمل به سرما ارزیابی گردید. وجود 68 روز یخبندان و کمینه دمای C° 4/17-نشان از وقوع تنش سرما داشت. نتایج تجزیه واریانس یک طرفه نشان داد که تفاوت معنی داری ازنظر صفات مورد ارزیابی بین جنس ها وجود دارد. جنس های لولیوم و بروموس از متحمل ترین نمونه ها در بین باریک برگ های علوفه ای و کل ژرم پلاسم ها بودند. در لگوم های علوفه ای جنس شبدر شیرین متحمل ترین جنس به تنش سرما بود. اگرچه جنس های ماشک، خلر و شبدر ایرانی قادر به تحمل سرما نبودند، ولی با توجه به تولید پوشش سبز مناسب تا قبل از وقوع سرما و حفظ این پوشش تا بهار سال بعد روی زمین ازنظر کشاورزی حفاظتی مفید بودند.

به منظور بررسی ارزش غذایی سه رقم سورگوم علوفه ای در زمانهای مختلف برداشت آزمایشی در قالب یک طرح بلوکهای کامل تصادفی بصورت روش فاکتوریل در4 تکرارشامل 15 تیمار (سه رقم توده محلی قلمی طبسی، رقم F1104 و رقم (Speed Feed X پنج تاریخ برداشت (شروع گلدهی، یک هفته، دو هفته، سه هفته و چهار هفته بعد از شروع گلدهی) در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی مشهد انجام شد. در این آزمایش صفاتی از جمله ارتفاع بوته، تعداد پنجه درهر بوته، عملکرد ماده خشک، اجزا عملکرد علوفه (شامل ساقه  برگ و گل) قابلیت هضم ماده خشک (in virto) و درصد پروتئین علوفه مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج حاصله نشان داد که ارقام تحت بررسی از نظر ارتفاع  تعداد پنجه  درصد ساقه د رصد پروتئین خام و درصد برگ کاهش (از 30.7 به 16.4 درصد) و درصد ساقه وگل (به ترتیب از 67.5 به 76.7 و 1.8 به 6.9 درصد) افزایش یافت. درصد پروتئین خام با گذشت زمان کاهش یافت (از 7.62 به 6.44 درصد) و این کاهش بویژه بعد از دو هفته اول معنی دار بود ولی از نظر آماری با تاخیر در زمان برداشت درچین اول، تفاوت معنی داری در قابلیت هضم ماده خشک مشاهده نشد. در طول دوره رشد (مجموع چین اول و دوم) ارقام F1104 و قلمی طبسی دارای کمترین (به ترتیب 5.5 و 5.7 تن درهکتار) و رقم Speed Feed دارای بیشترین عملکرد ماده خشک قابل هضم بودند (6.7 تن درهکتار). مدل برازش داده شده نشان داد که ارتفاع تعداد پنجه و درصد برگ درماده خشک متغیرهای اصل کنترل کننده قابلیت هضم ماده خشک در ارقام سورگوم تحت بررسی بودند.

آزمایش حاضر به منظور بررسی ترکیب شیمیایی و خصوصیات هضمی و تخمیری برگ توت سیاه و یا جیره های حاوی مقادیر صفر، 25، 50، 75 و 100 درصد از آن، توسط جمعیت کامل میکروارگانیسم ها یا قارچ های شکمبه گوسفند، انجام گرفت.ماده خشک، پروتئین خام، الیاف نامحلول در شوینده خنثی (NDF) و اسیدی (ADF)، خاکستر و تانن برگ توت سیاه به ترتیب 96.5، 19.30، 36.82، 15.90، 9.31 و 0.30 درصد بود. مقدار عامل تفکیک کننده، ماده آلی واقعا تجزیه شده، تولید توده میکروبی و بازده آن در توت سیاه بیشتر از علوفه یونجه بود (P<0.05). با افزایش مقدار برگ توت در جیره تولید گاز افزایش یافت، به طوری که جیره حاوی 30 درصد برگ توت بیشترین پتانسیل تولید گاز را داشت (P<0.05). با افزایش مقدار برگ توت در جیره تجزیه دیواره سلولی، قابلیت هضم ماده آلی، انرژی قابل متابولیسم و اسیدهای چرب کوتاه زنجیر افزایش یافت (P<0.05). بنابراین، جایگزین کردن علوفه یونجه با برگ توت در جیره اثر منفی بر فعالیت هضمی میکروارگانیسم ها، به ویژه قارچ های جداشده شکمبه که بیشتر هاضم الیاف و بخش های سخت گیاه هستند، ندارد و می توان از برگ توت به دلیل پروتئین بیشتر و الیاف کمتر، به جای یونجه در جیره بره های پرواری استفاده کرد.

مراتع به عنوان یکی از ارکان اساسی منابع طبیعی تجدید شونده و محیط زیست، نقشی اساسی در حفظ خاک، تنظیم چرخه آب در طبیعت، تامین بخش قابل توجهی از علوفه مورد نیاز احشام اهلی و حفظ تعادل زندگی بشر ایفا میکنند. لیکن علیرغم اهمیت نقش حیاتی این منابع خدادادی، بعلت بهره برداری بی رویه و غیر اصولی از آنها در کشور، این امکانات طبیعی به میزان قابل توجهی تخریب شده اند. از جمله سیاست های اتخاذ شده دولت در جهت اصلاح و احیا مراتع، واگذاری مالکیت آنها در قالب طرح های سی ساله مرتعداری به بهره برداران (روستاییان و عشایر) است. هدف از انجام این مطالعه ارزیابی اقتصادی طرحهای مذکور و نیز بررسی وضعیت توسعه پایدار در منطقه شیروان که بخش وسیعی از مراتع استان خراسان شمالی را بخود اختصاص داده است میباشد. در این مطالعه آمار و اطلاعات کلیه طرح های واگذار شده طی سال های 1375 تا 1384، از طریق پرسش نامه تهیه گردیده و آنگاه وضعیت اقتصادی آنها مورد ارزیابی قرار گرفته است. این ارزیابی بر اساس دو روش نرخ بازدهی داخلی (IRR) و نسبت منفعت به هزینه (BCR) انجام شده و نتایج مربوطه نشان می دهد که اجرای اغلب طرحهای مذکور از نظر اقتصادی، توجیه پذیر بوده است. لیکن نتیجه مربوط به اندازه گیری شاخص توسعه پایدار در منطقه، نشانگر آن است که علیرغم اقدامات و فعالیتهای اصلاحی انجام شده، سیر تخریبی در مراتع مورد مطالعه همچنان ادامه داشته است. در رابطه با ادامه فعالیت های اصلاحی توصیه میگردد که اقداماتی نظیر برقراری تعادل میان وسعت مرتع و تعداد دام، جلوگیری از برداشت و قطع غیرمجاز بوته ها و درختچه ها (که از آنها جهت تامین سوخت استفاده میشود)، نظارت مستمر بر مراتع، ارایه تسهیلات و نهاده های مورد نیاز به طرحهای مذکور، برگزاری دوره های آموزشی جهت توجیه بهره برداران مراتع و همچنین تامین اعتبارات و تسهیلات کافی با نرخ مناسب صورت پذیرد تا با ادامه اجرای مطلوب تر این نوع طرحها، در جهت حفظ و پایداری مراتع گام برداشته شود.

مدیریت علف های هرز و کود نیتروژن در تولید ذرت علوفه ای، دو مسئله حائز اهمیت می باشند. در این مطالعه اثر روش های مختلف کنترل علف های هرز و منابع کود نیتروژن بر کنترل علف های هرز و خصوصیات کمی و کیفی ذرت علوفه ای ارزیابی شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در دو سال زراعی 95-1394 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. روش مدیریت علف های هرز در سه سطح (کنترل تلفیقی (شیمیایی +مکانیکی)، کنترل شیمیایی و شاهد علف های هرز) به عنوان عامل کرت اصلی و منبع کود نیتروژن در پنج سطح (اوره، آمونیوم سولفات، کلسیم نیترات، آمونیوم نیترات فسفات و شاهد بدون کود) به عنوان عامل کرت فرعی در نظر گرفته شدند. کارایی کنترل تلفیقی نسبت به کنترل شیمیایی در کاهش وزن خشک علف های هرز، در سال اول و دوم به ترتیب حدود 68 و 57 درصد بیشتر بود که این کارایی بیشتر منجر به افزایش عملکرد نهایی علوفه خشک ذرت حدود 17 و 14 درصد شد. ضمن اینکه مصرف علف کش در کنترل تلفیقی نسبت به کنترل شیمیایی، 25 درصد کاهش یافت. بااین وجود کنترل شیمیایی علف های هرز نیز موجب کاهش 71 و 79 درصدی وزن خشک علف های هرز نسبت به شاهد علف های هرز به ترتیب در سال اول و دوم شد. ب ه طورکلی بیشترین عملکرد کمی و کیفی علوفه ذرت شامل (عملکرد ماده خشک، عملکرد پروتئین خام و عملکرد ماده خشک قابل هضم) با اعمال کنترل تلفیقی علف های هرز به همراه مصرف کودهای آمونیوم نیترات فسفات و آمونیوم سولفات حاصل شد.