به منظور بررسی اثر محلول پاشی نیتروژن، روی و منگنز بر عملکرد و اجزای عملکرد نخود، دو آزمایش به صورت کاشت پائیزه و بهاره در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال زراعی 89 - 1388 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با پنج تیمار شامل محلول پاشی سولفات روی، سولفات منگنز، مخلوط سولفات روی و سولفات منگنز، نیتروژن و آب مقطر (شاهد) در سه تکرار انجام شد. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه مرکب داده ها اثر فصل کاشت بر ارتفاع بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک معنی دار بود. تمام صفات مورد بررسی، به جز ارتفاع بوته، در کشت بهاره نسبت به پائیزه افزایش یافتند. این افزایش برای عملکرد دانه بیش از 12 درصد بود. اثر محلول پاشی بر تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک، غلظت روی و درصد پروتئین نیز معنی دار گردید. با محلول پاشی نیتروژن میزان عملکرد دانه، به دلیل افزایش تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته و وزن صد دانه، نسبت به شاهد 6.2 درصد افزایش یافت. اثر متقابل محلول پاشی در فصل کشت بر ارتفاع بوته و تعداد غلاف در بوته معنی دار شد. محلول پاشی نیتروژن نسبت به تیمارهای دیگر باعث افزایش معنی دار اجزای عملکرد، عملکرد دانه و درصد پروتئین دانه گردید. محلول پاشی با سولفات روی نیز اگرچه میزان روی موجود در دانه نخود را به طور معنی داری افزایش داد، اما اثر معنی داری بر عملکرد دانه نداشت. بنابراین، انجام محلول پاشی نیتروژن برای بهبود پروتئین و عملکرد دانه نخود در شرایط مشابه این آزمایش پیشنهاد می گردد.

خلر گیاهی است که می تواند در تغذیه دام و طیور به عنوان جایگزین مناسب سویا در مناطق خشک و نیمه خشک مطرح شود. هدف از مطالعه حاضر، تعیین تراکم و تاریخ کاشت مناسب خلر در شرایط آب و هوایی بیرجند بود. به این منظور، آزمایشی در سال زراعی 88-1387 به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند اجرا شد. تیمارهای مورد آزمایش شامل تاریخ کاشت در سه سطح (15 اسفند، 1 فروردین و 15 فروردین) و تراکم کشت در چهار سطح (30، 40، 50 و 60 بوته در متر مربع) بودند. تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که با تاخیر در کاشت، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک کاهش یافت. بیشترین عملکرد دانه (2524 کیلوگرم در هکتار) در تاریخ کاشت 15 اسفند مشاهده شد. هم چنین صفات فوق با افزایش تراکم تا 50 بوته در متر مربع روندی افزایشی داشتند. ولی افزایش بیشتر تراکم به 60 بوته در متر مربع، کاهش این صفات را در پی داشت. تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه و شاخص برداشت تحت تاثیر تاریخ و تراکم های مختلف کاشت قرار نگرفتند. با توجه به شرایط اقلیمی حاکم بر منطقه بیرجند، کاشت خلر در اولین زمان ممکن در انتهای زمستان با تراکم متوسط می تواند موجب دستیابی به یک محصول قابل قبول شود.

به منظور بررسی اثر تنش خشکی و تراکم بوته بر ویژگی های کمی و کیفی ارقام کلزا(Brassica napus L.) ، این آزمایش به صورت کرت های دوبار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بروجرد در سال زراعی 89-1388 اجرا شد. در این آزمایش تنش خشکی در سه سطح شامل بدون تنش (شاهد)، قطع آبیاری در مراحل بعد از روزت و قبل از شروع گل دهی و قطع آبیاری در مراحل بعد از روزت، قبل از شروع گل دهی و پر شدن غلاف در کرت اصلی و تراکم بوته در سه سطح 6، 10 و 14 کیلوگرم بذر مصرفی در هکتار در کرت فرعی و ارقام کلزا شامل زرفام،SLM046  و اکاپی در کرت فرعی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد تنش خشکی، تراکم بوته و برهمکنش آن ها بر ویژگی های کمی و کیفی ارقام کلزا اثر معنی داری داشتند. بیش ترین عملکرد دانه و روغن در تیمار قطع آبیاری در مراحل بعد از روزت و قبل از شروع گل دهی و تراکم بذر 10 کیلوگرم در هکتار در رقم زرفام به دست آمد که به نظر می رسد مربوط به وزن هزار دانه، تعداد غلاف در بوته، شاخص برداشت و درصد روغن بیش تر آن باشد. رقم زرفام مناسب ترین رقم در شرایط تنش خشکی بود و با بررسی تمام شاخص ها، بهترین رقم در شرایط عادی بود و حداقل کاهش عملکرد را در شرایط تنش داشت.

مقدمه: مولتیپل اسکلروزیس، یک بیماری خودایمنی، التهابی، مزمن و پیشرونده است که در آن سیستم ایمنی به سلول های عصبی مغز و نخاع حمله کرده و منجر به آسیب غلاف میلین و آکسون این سلول ها می شود که در نتیجه آن فقدان هدایت صحیح پیام های عصبی در سیستم اعصاب مرکزی ایجاد می شود مطالعه حاضر با هدف اثربخشی درمان روان پویشی کوتاه مدت بر درماندگی روان شناختی و عدم تحمل بلاتکلیفی در زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس مراجعه کننده به انجمن ام اس تهران بود. روش کار: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون-گروه کنترل و پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری این مطالعه زنان مبتلا به ام اس بودند که به منظور مشاوره و درمان به انجمن ام اس شهر تهران مراجعه کرده بودند. غربالگری بر اساس مقیاس های مرتبط انجام شد انجام شد و 45 زن مبتلا به ام اس به صورت نمونه گیری هدفمند و تصادفی انتخاب شدند. سپس آزمودنی ها به طور تصادفی به دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل اختصاص یافتند. گروه آزمایش درمان روانپویشی، طی 8 جلسه 50 دقیقه ای و گروه کنترل در لیست انتظار قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار spss ورژن 27 و آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری (مانکوا) نشان داد. نتایج: درمان روانپویشی کوتاه مدت بر درماندگی روانشناختی و تحمل بلاتکلیفی زنان مبتلا به ام اس موثر است (05/0 > P) و این نتایج در پیگیری سه ماهه حفظ شد. نتیجه گیری: براساس یافته های این پژوهشمی توان نتیجه گرفت درمان روانپویشی کوتاه مدت منجر به بهبود درماندگی روا ن شناختی و تحمل بلاتکلیفی زنان مبتلا به ام اس می شود.

این تحقیق به منظور بررسی تنوع فنوتیپی برخی از صفات مهم زراعی مرتبط با عملکرد دانه با استفاده از 45 لاین لوبیا سفید، قرمز و چیتی در دو محیط بدون تنش (آبیاری نرمال) و تنش (آبیاری محدود) در یک طرح بلوک های کامل تصادفی گروهی با 3 تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی مشهد در سال 1382 انجام شد. 14 صفت مرفولوژیک مرتبط با عملکرد در این تحقیق مورد ارزیابی قرار گرفتند. واریانس نشان داد که لاین ها از نظر صفات مورد بررسی اختلاف معنی داری دارند. نتایج حاصل نشان داد در شرایط تنش در لوبیای سفید، قرمز و چیتی کاهش زیادی به ترتیب در عملکرد دانه، تعداد دانه در بوته، تعداد غلاف و عملکرد بیولوژیک وارد شد. در شرایط بدون تنش عملکرد بیولوژیک و تعداد دانه در بوته و در شرایط تنش شاخص برداشت بیشترین همبستگی را با عملکرد دانه دارا بودند. تجزیه به عامل ها در محیط بدون تنش چهار عامل را مشخص نمود که مجموعا بیش از 67 درصد و در محیط تنش پنج عامل که مجموعا بیش از 66 درصد کل تغییرات داده ها را توجیه نمودند. نتایج رگرسیون مرحله ای نشان داد که حداکثر اختلاف عملکرد دانه لاین ها را می توان به شاخص برداشت، عملکرد بیولوژیک، تعداد دانه در بوته، تعداد دانه درغلاف و وزن صد دانه نسبت داد. نتایج تجزیه علیت تاکید بر نقش مهم اثرات این صفات در عملکرد دانه داشت بطور کلی در شرایط بدون تنش بیشترین اثر مستقیم و مثبت بر عملکرد دانه مربوط به عملکرد بیولوژیک و تعداد دانه در بوته و در شرایط تنش مربوط به شاخص برداشت بود. به منظور گروه بندی ژنوتیپ ها بر اساس صفات فنوتیپی مورد بررسی، از تجزیه خوشه ای به روش UPGMA استفاده گردید و در شرایط بدون تنش لاین ها به 8 گروه و در شرایط تنش به 7 گروه تقسیم شدند.

در این پژوهش اثر تنش خشکی و پرایمینگ بذر بر عملکرد و اجزا عملکرد ارقام لوبیا چیتی مورد مطالعه قرارگرفت. آزمایش در مزرعه پژوهشی دانشگاه زنجان، به صورت فاکتوریل - کرت خردشده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در تابستان 1385 اجرا شد. فاکتور اصلی شامل اثر متقابل ارقام (تلاش و (C.O.S-16 و اعمال تنش خشکی در مرحله گلدهی بود. فاکتور فرعی شامل پرایمینگ بذر (تیمار با پلی اتیلن گلیکول 6000 (فشار اسمزی -24 بار)، کلرمکوات کلرید با غلظت 2000 قسمت در میلیون، کلریدپتاسیم و نیترات پتاسیم 0.5 مولار و بذرهای شاهد (بدون پرایمینگ) بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که در شرایط آبیاری در رقم C.O.S-16 تیمار با کلریدپتاسیم موجب افزایش معنی دار تعداد بذر در غلاف نسبت به شاهد گردید و از نظر وزن صد بذر در شرایط تنش، رقم تلاش تیمار شده با کلرید پتاسیم و نیترات پتاسیم کاهش معنی داری در مقایسه با شاهد (بدون پرایمینگ) نشان داد. در رقم تلاش در شرایط آبیاری همه سطوح تیمار کاهش عملکرد بذر معنی داری را نسبت به تیمار شاهد (بدون پرایمینگ) نشان دادند. در مجموع تاثیر عمده پرایمینگ بر رشد و ظهور گیاهچه بود و تاثیر قابل ملاحظه ای بر افزایش عملکرد بذر نداشت.

آلودگی های بذری در روی کلزا همانند سایر محصولات از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و همه ساله امکان بروز تغییرات در آن ها وجود دارد. بیماری های ساق سیاه کلزا و پوسیدگی سفید اسکلروتینیایی در حال حاضر مهمترین عوامل خسارت این محصول در ایران به شمار می آیند. احتمال انتقال مستقیم عوامل قارچی این دو بیماری از راه آلودگی های بذری و یا غیر مستقیم آن ها در بقایای آلوده موجود در محموله های بذری خطر استقرار و گسترش آن ها را به همراه دارد. در این راستا برای بررسی آلودگی بذرها به عوامل قارچی نمونه های بذری از محموله های بذر کلزای تولید شده در مناطق سرد شامل استان های البرز، کرمانشاه و مرکزی جمع آوری شدند. با هدف مشاهدات ماکروسکوپیک سطوح بذرهای برداشتی، بررسی نشانه های غیر طبیعی سطح بذرها شامل چروک، ترک، ریسه یا شبیه آن، اووز مشکوک به بیماری های باکتریایی و لکه های سیاه صورت گرفت. همچنین احتمال حضور اسکلروت های قارچ عامل بیماری پوسیدگی سفید ساقه و بقایای گیاهی دارای آلودگی به پیکنیدهای قارچ عامل بیماری ساق سیاه کلزا در نمونه های بذری بررسی شدند. شناسائی عوامل قارچی همراه بذرها نیز در آزمایشگاه با استفاده از کلید های معتبر قارچ شناسی صورت گرفت. در هیچکدام از نمونه ها اسکلروت های قارچ عامل بیماری پوسیدگی سفید ساقه یافت نشدند. همچنین بقایای غلاف و قطعات ساقه موجود در نمونه های تهیه شده در مقطع پیش از عملیات بوجاری علایم مشکوک به آلودگی به پیکنیدهای قارچ عامل ساق سیاه نداشتند. نتایج حاصل از بررسی قارچ های همراه بذرهای کلزا حاکی از آن بود که این بذرها به قارچهای مختلفی از جنس های ریزوپوس (Rhizopus sp., )، آسپرژیلوس (Aspergillus sp)، آلترناریا (Alternaria sp. ) و پنی سیلیوم (Penicillium sp. )آلوده بودند.

به منظور ارزیابی تثبیت زیستی نیتروژن در ارقام تجاری لوبیا (Phaseolus vulgaris L.)، آزمایشی در سال های 1391 و 1392 در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری (ایستگاه تحقیقات چهارتخته شهرکرد) اجرا شد. آزمایش به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی شامل بیست رقم و لاین از انواع لوبیا سفید، قرمز و چیتی در سه تکرار بود و از گیاه (Lolium multiflorum L.) به عنوان شاهد غیرتثبیت کننده نیتروژن استفاده شد. ارقام و لاین ها در شرایط مزرعه کاشته شدند و در مرحله اوج گلدهی نمونه گیری از بوته ها انجام و میزان نیتروژن آن ها تعیین شد. بر اساس نتایج، بیشترین میزان تثبیت زیستی نیتروژن (104 کیلوگرم در هکتار) از رقم پاک به دست آمد که با ارقام دانشکده و گلی تفاوت معنی دار نداشت، ولی با بقیه ارقام تفاوت معنی دار نشان داد. بیشترین تعداد غلاف در بوته از لاین KS31169، بیشترین وزن صد دانه از لاین KS21191 و بیشترین عملکرد دانه از رقم اختر به دست آمد که با ارقام درسا، دهقان و D81083 تفاوت معنی دار نداشت. به طور کلی نتایج نشان داد که ارقام لوبیا در تثبیت زیستی نیتروژن تفاوت دارند و می توان از این تفاوت در مدیریت کوددهی مزارع با توجه به نوع رقم استفاده کرد.

پتانسیل تولید بذر و اجزای آن در 25 اکوتیپ یونجه مناطق سردسیری ایران مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار و طی چهارسال در ایستگاه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین اکوتیپ های مورد بررسی از نظر صفات وزن هزار دانه ، عملکرد دانه ، طول گل آذین ، تعداد غلاف، تعداد گل در گل آذین ، درصد گل های غیر بنفش، عملکرد غلاف و ارتفاع گیاه اختلاف معنی داری وجود داشت که می توان از این تنوع در انتخاب اکوتیپ های مناسب و یا تولید رقم سنتتیک بهره برداری نمود. اکوتیپ های اردوباد و سهند آوا با 810 و 259 کیلوگرم در هکتار به ترتیب بیشترین و کمترین عملکرد دانه را داشتند. تجزیه خوشه ای صفات اندازه گیری شده، اکوتیپ های مورد بررسی را در سه خوشه گروه بندی نمود. در مجموع نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که اکوتیپ اردوباد می تواند به عنوان بهترین اکوتیپ آزمایش معرفی و مورد استفاده قرار گیرد. هم چنین با توجه به برتری میانگین اکثریت صفات مرتبط با عملکرد بذر در گروه دوم حاصل از تجزیه خوشه ای، اکوتیپ های متعلق به این گروه می توانند به عنوان برترین های آزمایش انتخاب و به عنوان والدین واریته سنتتیک استفاده شوند.

به منظــور بررسی اثر تاریخ کاشت بر عملکرد و شدت بیماری پوسیدگی ریشه ناشی از Fusarium solani f. sp. phaseoli در لوبیا چیتی، این پژوهش به مدت دو سال (1384 و 1385) در ایستگاه تحقیقات لوبیا خمین انجام شد. آزمایش به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. سه ژنوتیپ لوبیا چیتی (محلی خمین، تلاش و COS16) در چهار تاریخ کاشت مختلف (20 اردیبهشت، 4 خرداد، 19 خرداد و 3 تیر) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که تاثیر تاریخ کاشت بر تعداد دانه در غلاف، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه،عملکرد دانه وشدت بیماری پوسیدگی ریشه در سطح احتمال 1 درصد معنی دار و روی صفت تعداد غلاف در بوته در سطح احتمال 5 درصد معنی دار بود. اثر ژنوتیپ بر صفات تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه وشدت بیماری پوسیدگی ریشه در سطح احتمال 1 درصد و روی صفات تعداد دانه در غلاف و عملکرد دانه در سطح احتمال 5 درصد معنی دار بود. در بررسی مقایسه میانگین ها، تاریخ کاشت 19 خرداد (هفته سوم خرداد) و لاین COS16 بیشترین عملکرد را به خود اختصاص دادند. با تاخیر در کاشت روند نزولی در شدت بیماری پوسیدگی ریشه مشاهده شد. لاین COS16 و رقم محلی خمین به ترتیب کمترین و بیشترین شدت بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه را نشان دادند.