تری بنورون متیل با نام تجاری گرانستار یکی از مهمترین علف کش های سولفونیل اوره ها می باشد که در کنترل علفهای هرز مزارع گندم ایران کاربرد زیادی دارد. پایداری نسبتا زیاد این علفکش ها در خاک از مهمترین مشکلات زیست محیطی و زراعی مرتبط با کاربرد آنها است. به منظور ارزیابی حساسیت هفت گیاه زراعی عمده به بقایای علف کش گرانستار در خاک آزمایش زیست سنجی در زمستان 1388 به صورت فاکتوریل در قالب طرح آماری کاملا تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. عوامل مورد بررسی شامل گیاهان زراعی (نخود، عدس، لوبیا، گوجه فرنگی، ذرت، کلزا و چغندرقند) و بقایای شبیه سازی شده علف کش گرانستار در خاک (0، 0.00009، 0.0002، 0.0004، 0.009، 0.001، 0.002، میلی گرم در کیلوگرم خاک) بودند. برای تحلیل نتایج آزمایش، یک هفته پس از ظهور گیاهان، درصد سبز شدن آنها تعیین و درصد بقا و مقدار ماده خشک اندام های هوایی و ریشه گیاهان 30 روز پس از سبز شدن آنها اندازه گیری شد. ارزیابی پاسخ گیاهان به بقایای علف کش تری بنورون متیل پس از تجزیه واریانس داده های حاصل از طریق برازش زیست توده تولیدی آنها به معادله های 3 و 4 پارامتری سیگموئیدی به غلظتهای مختلف علف کش انجام و مقدار باقیمانده علف کش برای کاهش 50 درصد ماده خشک ریشه و اندام های هوایی (ED50) گیاهان مورد مطالعه محاسبه شد. بر اساس نتایج آزمایش، درصد سبز شدن و رشد ریشه و ساقه در همه گیاهان به شکل کاملا معنی داری (P£0.01) تحت تاثیر بقایای علف کش گرانستار قرار گرفت. اما بقا گرانستار بر درصد بقایای گیاهان مورد مطالعه تاثیری نداشت. بیشترین (80.96 درصد) و کمترین (26.3 درصد) تلفات ماده خشک ساقه بترتیب در کلزا و لوبیا مشاهده شد. با افزایش بقایای گرانستار در خاک رشد ریشه در همه گیاهان مانند ساقه، کاهش معنی داری (P£0.01) داشت. بطوریکه بیشترین (91.27 درصد) و کمترین (31.3 درصد) تلفات ماده خشک تولیدی ریشه بترتیب در کلزا و لوبیا مشاهده شد. بر اساس شاخص (ED50) لوبیا (0.0078 میلی گرم در کیلو گرم خاک) و چغندر قند (0.00002 میلی گرم در کیلو گرم خاک) بترتیب متحمل ترین و حساس ترین گیاهان به بقایای علف کش تری بنورون متیل بودند و سایر گیاهان مورد مطالعه به ترتیب حساسیت بصورت: گوجه فرنگی < لوبیا < نخود < ذرت < عدس < کلزا < چغندرقند، طبقه بندی شدند.

در این مطالعه جایگاه محصولات زراعی استان گیلان ازنظر دو نماگر منافع اجتماعی و سودآوری اقتصادی با استفاده از روش هزینه منابع داخلی مورد مقایسه قرارگرفته است. یافته ها نشان می دهد که استان گیلان در تولید انواع برنج در تمامی شهرستان ها دارای مزیت نسبی قوی است و جایگاه این محصول ازلحاظ درآمد و مزیت، یکسان می باشد، بنابراین ازنظر نماگر منافع اجتماعی این محصول در اولویت کشت می‏باشد. در تولید سایر محصولات در برخی از شهرستان ها فاقد مزیت و یا اینکه دارای مزیت شکننده است؛ و یا جایگاه آن ها ازلحاظ درآمد و مزیت یکسان نیست. آستارا، رضوانشهر و سیاهکل در زمینه گندم دیم دارای مزیت نسبی با درجه به ترتیب 7 و 6 و 6 هستند. در جو دیم، رضوانشهر و سیاهکل با درجه مزیت 7 دارای مزیت هستند. شهرستان طوالش با درجه مزیت 8 جایگاه خوبی در تولید لوبیای چیتی آبی دارد. در عدس دیم، سیاهکل با درجه مزیت 6 تنها شهرستان مزیت دار است که جایگاه متزلزلی دارد. سیب زمینی آبی که صرفاً در شهرستان طوالش کشت می شود با درجه 1 فاقد مزیت شناخته شده است. هندوانه آبی در رشت، بندرانزلی، صومعه سرا و آستانه اشرفیه دارای مزیت به ترتیب 10، 9، 8 و 7 است. هندوانه دیم در صومعه سرا، رشت، لنگرود و لاهیجان به ترتیب با درجه 9، 8، 8 و 7 مزیت دارد. در تولید خیار آبی، بندرانزلی و آستارا دارای مزیت به ترتیب با درجه 8 و 6 است. در یونجه دیم، رودبار و لاهیجان از مزیت نسبی قدرتمندی (درجه 9) برخوردار هستند. با توجه به اینکه تولید بر اساس مزیت نسبی باعث افزایش منافع اجتماعی می‏شود، بنابراین پیشنهاد می شود، سیاست های دولت در زمینه حمایت از محصولات به گونه ای انجام شود که رتبه مزیت نسبی محصولات با رتبه درآمد خالص آن ها یکسان شود تا تولید بر اساس منافع اجتماعی با تولید بر اساس منافع کشاورزان منطبق گردد.

معمولاً درصد و سرعت جوانه زنی بذر در آزمایشگاه با مزرعه به ویژه در شرایط دیم، متفاوت است. لذا به منظور بررسی آزمون جوانه زنی استاندارد برای پیش بینی وضعیت ظهور و استقرار گیاهچه عدس، دو آزمایش جداگانه در آزمایشگاه و مزرعه انجام شد. هشت توده بذر عدس دیم (شامل چهار رقم کیمیا، بیله سوار، قزوین و محلی با طول دوره انبارداری متفاوت) در آزمون جوانه زنی استاندارد در آزمایشگاه و مزرعه به صورت دیم کشت شدند و صفات مرتبط با بنیه گیاهچه (مثل سرعت سبز شدن گیاهچه، متوسط زمان لازم برای سبز شدن، میانگین سبز شدن روزانه و درصد سبز شدن نهایی گیاهچه) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج آزمون های آزمایشگاهی و مزرعه ای نشان دادند که توده های بذر از نظر خصوصیات مرتبط با بنیه بذر و گیاهچه اختلاف معنی دار داشتند. همبستگی بین صفات اندازه گیری شده در آزمون جوانه زنی استاندارد با آزمون مزرعه نشان داد که درصد جوانه زنی نهایی، درصد گیاهچه نرمال و میزان استفاده از ذخایر بذر همبستگی مثبتی با درصد سبز مزرعه داشتند. در ارتباط با سرعت سبز مزرعه نیز صفات میانگین جوانه زنی روزانه و سرعت جوانه زنی، همبستگی مثبت و معنی دار را نشان دادند. بنابراین به نظر می رسد با اندازه گیری صفات مذکور در آزمون جوانه زنی استاندارد می توان به پیش بینی وضعیت سبزشدن گیاهچه های عدس در مزرعه در شرایط دیم پرداخت.

به منظور تعیین اثر سه مقدار نیتروژن و سه مقدار فسفر، هر کدام در سه سطح صفر، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار بر صفات مهم زراعی یک رقم عدس اصلاح شده به نام زیبا، آزمایشهایی در سالهای 1370، 1371 و 1372 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاوری دانشگاه تهران واقع در کرج انجام شد. صفات مورد مطالعه عبارت بودند از طول دوره کاشت تا 50% گلدهی (به روز)، طول دوره کاشت تا 90% رسیدن (به روز)، وزن صد دانه (به گرم) و عملکرد دانه بر حسب کیلوگرم در هکتار. تجزیه واریانس ساده و مرکب برای صفات مذکور انجام و مشخص شد که سطوح مختلف نیتروژن و فسفر و اثر متقابل آنها با سالهای مختلف به عنوان عوامل محیطی بر روی مقدار عملکرد در سطح احتمال 5% دارای اختلاف معنی دار است. در این بررسی مناسبترین مقدار کود نیتروژن و کود فسفره 50 کیلوگرم در هکتار تعیین گردید. روند تغییرات عملکرد دانه عدس از رابطه درجه دوم تبعیت کرد که با افزایش مقادیر بیشتر ترکیبات کود نیتروژنه و فسفره روند نزولی عملکرد مشاهده گردیده است. میانگین، ضریب تغییرات، انحراف معیار و ضریب تشخیص (R2) برای سطح مختلف نیتروژن و فسفر نیز محاسبه گردید.

برای بهبود ارزش تغذیه ای حبوبات از جمله عدس می توان از پیش فرایند جوانه زنی استفاده کرد، که هم اکنون به عنوان یکی از ارزان ترین و موثرترین روشها کاربرد دارد. در این مطالعه، فرایند جوانه زنی عدس قرمز طی دو زمان 24 و 48 ساعت و دو دمای 15 و 25 درجه سانتی گراد انجام گرفت و برخی خصوصیات شیمیایی عدس قرمز (پروتئین، چربی، مواد معدنی و ترکیبات فنولی) و فعالیت آنتی اکسیدانی آن بررسی گردید. نتایج نشان داد که متناسب با رشد جوانه میزان پروتئین افزایش یافت. در حالیکه، جوانه زنی باعث کاهش میزان چربی در عدس قرمز شد و با افزایش روند جوانه زنی این مقدار به تدریج افزایش یافت. همچنین، فرایند جوانه زنی سبب کاهش میزان آهن، روی و ترکیبات فنولی در عدس قرمز شد. تاثیر جوانه زنی بر میزان کلسیم، فسفر و فعالیت آنتی اکسیدانی متفاوت بود، به طوریکه با شروع جوانه زنی میزان آنها کاهش ولی با افزایش رشد جوانه این مقدار افزایش یافت. بطور کلی نتایج حاصله نشان داد که جوانه زنی در شرایط دمایی 25 درجه سانتی گراد به مدت 48 ساعت، بهترین شرایط جوانه زنی جهت افزایش شاخص های تغذیه ای عدس قرمز می باشد بطوریکه، بیشترین میزان پروتئین، کلسیم و فعالیت آنتی اکسیدانی در این شرایط جوانه زنی مشاهده شد.