راهنمای استفاده مجاز از هوش مصنوعی در مقالات علمی

برای نگارش مقاله تا چه میزان مجاز به استفاده از هوش مصنوعی هستیم ؟

هوش مصنوعی و ابزارهای آن ، به قدری فراگیر شده که همه ی ما در هر بعدی از آن برای بهبود عملکرد و افزایش سرعت از آنها استفاده می کنیم. یکی از ابعادی که از هوش مصنوعی استفاده می شود، نگارش مقاله است. همچنین، محققان و نویسندگان ایرانی که دستاوردهای تحقیقاتی خود را در مجلات بین المللی منتشر می کنند نیاز دارند تا متن خود را ویرایش کنند . بنابراین ، یکی از راه ها استفاده از هوش مصنوعی است. ناشران بین المللی معتبر ، دستنامه های مختلفی برای استفاده از هوش مصنوعی در نگارش مقالات علمی تدوین کرده اند که البته ممکن است شامل تغییراتی هم بشود.

بنا بر دلایل ذکر شده ، در این پست به بررسی و مقدار مجاز بودن استفاده از هوش مصنوعی در نگارش مقاله خواهیم پرداخت.

• استفاده از هوش مصنوعی به عنوان همکار
• تولید عکس های مقاله با هوش مصنوعی
• استفاده از هوش مصنوعی توسط داوران مجله

استفاده از هوش مصنوعی به عنوان همکار در مقاله نویسی

مدل های زبانی بزرگ (LLMs)، شامل چت جی پی تی، در حال حاضر جزء همکار نویسنده محسوب نمی شوند. به دلیل اینکه انتساب هم نویسندگی نیازمند قدرت پاسخگویی است که مدل های زبانی بزرگ امکان و قدرت چنین کاری را ندارند. استفاده از یک مدل زبانی بزرگ باید در قسمت روش شناسی Methods  ذکر شود و اگر قسمت روش شناسی در دسترس نبود در قسمت جایگزین روش های مقاله ذکر شود.

در صورتی که از مدل های زبانی بزرگ یا سایر ابزارهای هوش مصنوعی ، ویرایش متن را انجام داده اید به نگارش ویرایش متون با کمک هوش مصنوعی ، در مقاله نیازی نیست. در همین راستا ، منظور از اصطلاح «ویرایش متون با کمک هوش مصنوعی» بهبود هایی است که با کمک هوش مصنوعی بر روی متونی که توسط انسان تولید شده‌ اند، انجام می‌ شود تا خوانایی و سبک آن‌ ها ارتقا یابد و همچنین از عاری بودن آن‌ ها از خطاهای گرامری، املایی، نگارشی و لحن نامناسب اطمینان حاصل شود.

بهبود های ایجاد شده توسط هوش مصنوعی ممکن است شامل تغییراتی در واژگان و قالب‌بندی متن باشند، اما شامل ویراستاری خلاقانه یا تولید مستقل محتوا نمی‌ شوند. در همه ی موارد ، باید فردی (انسان) تمامی نسخه های متن را بررسی کند و نویسندگان تایید کنند که ویرایش ها منعکس کننده کار اصلی آنها است.

در صورت استفاده از هوش مصنوعی باید مشخص شود که کدام قسمت از محتوای مقاله ، توسط هوش مصنوعی ساخته شده است. برای مثال اگر از هوش مصنوعی برای کمک به نوشتن استفاده شده، این مورد باید شرح داده و تشریح گردد. همچنین باید، اگر از هوش مصنوعی برای جمع‌آوری داده‌ها، ترجمه و تحلیل یا تولید نمودار استفاده شده باشد، باید این موارد را در روش تحقیق مقاله توضیح دهند.

نویسندگان باید نوع استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، مثل: نام کامل ابزار، نسخه و مدل آن که در تهیه اثر پژوهشی استفاده کرده اند را مشخص نمایند.

در مقالات حوزه ی پزشکی ، اطلاعات محرمانه، و داده‌ های شخصی شرکت‌ کنندگان در پژوهش/بیماران نباید با ابزارهای هوش مصنوعی به اشتراک گذاشته شود.

تولید عکس با هوش مصنوعی در مقاله

سرعت بالای تولید عکس با هوش مصنوعی ، منجر به بروز مسائل حقوقی جدیدی در زمینه ی کپی رایت (حق مولف) و مسائل مربوط به صداقت در تحقیق شده است. ناشران ، از قوانین حق مولف و بهترین رویه ها در زمینه ی اخلاق نشر پیروی می کنند. در حالی که مسائل حقوقی مربوط به تولید فیلم و عکس با هوش مصنوعی حل نشده باقی مانده اند، مجلات امکان پذیرش استفاده از آنها را برای انتشار ندارند. به طور کلی هنوز تولید عکس با هوش مصنوعی در مقالات مجاز شمرده نشده است، مگر در مواردی که به صورت استثناء بیان شده است:

موارد استثناء استفاده از عکس های تولید شده توسط هوش مصنوعی در نگارش مقاله

تصاویر و عکس های هنری به دست آمده از آژانس هایی که با مجله یا ناشر با آنها قرارداد دارد و عکس ها را به شیوه ای قانونی و قابل قبول تولید کرده اند.

تصاویر و ویدئوهایی که به صورت مستقیم در مطالبی که مخصوص هوش مصنوعی است ، مورد اشاره قرار گرفته باشند و به صورت موردی و جداگانه بررسی خواهند شد.

استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی که بر اساس مجموعه‌ های مشخصی از داده‌ های علمی هستند و می‌ توان منابع آن‌ها را شناسایی ، بررسی و از نظر دقت تأیید کرد، مجاز است؛ مشروط بر آن‌که محدودیت‌ های اخلاقی، حقوق مؤلف (کپی‌ رایت) و شرایط استفاده رعایت شوند.

در کنار همه ی مواردی که جزء استثناء ذکر شده باید برچسب تولید شده توسط هوش مصنوعی گذاشته شود. از آنجا که سرعت هوش مصنوعی بالا است ممکن است سیاست های نشر مرتبا در حال تغییر باشد.

توجه: نمونه‌ هایی از انواع تصاویر که تحت پوشش این سیاست قرار می‌گیرند شامل موارد زیر هستند : ویدئو و انیمیشن ، عکاسی، تصویرسازی هایی از قبیل نمودارهای علمی، تصاویر عکس و سایر کلاژها و تصاویر سر مقاله ای مانند نقاشی، کارتون ها یا سایر نمایش های بصری دو بعدی و سه بعدی. موارد نمایشی متنی و عددی، مانند جداول، نمودارهای جریان و سایر نمودارهای ساده که حاوی تصویر نیستند، در این خط‌ مشی لحاظ نشده‌ اند . به این نکته توجه داشته باشید که همه ی ابزارهای هوش مصنوعی مولد نیستند. استفاده از ابزارهای یادگیری ماشین غیر مولد برای دستکاری ، بهبود تصاویر یا اشکال موجود باید در شرح مربوطه تصویر ذکر شود تا امکان بررسی موردی فراهم شود.

تفاوت هوش مصنوعی مولد با هوش مصنوعی غیر مولد

هوش مصنوعی مولد (Generative AI)، به هوش مصنوعی گفته می شود که محتوای جدیدی شامل عکس ، متن یا موسیقی را می سازد. در صورتی که هوش مصنوعی غیر مولد یا هوش مصنوعی سنتی (non-generative AI) بر تجزیه و تحلیل داده های موجود ، پیش بینی کردن یا انجام وظایف خاص بر اساس قوانین از پیش تعیین شده می پردازد.

استفاده از هوش مصنوعی برای داوری مقالات ارسال شده به مجله

داوران مجلات نقش اساسی در انتشار علم دارند . ارزیابی و توصیه های تخصصی آنها ، راهنمایی برای تصمیم گیری سردبیران در مورد یک مقاله است. داوران مجلات تضمین می کنند که مقالات علمی ، معتبر، دقیق و قابل اعتماد باشند. سردبیران ، داورانی را انتخاب می کنند که در دانش عمیق باشند و بتوانند در یک حوزه ی موضوعی به ارزیابی علم بپردازند. این مهارت داوران بسیار ارزشمند و غیر قابل جایگزین است. داوران در قبال دقت و دیدگاه های بیان شده در گزارش های خود پاسخگو هستند و فرآیند داوری بر اساس اصل اعتماد متقابل بین نویسندگان ، داوران و ویراستاران عمل می کند. به رغم پیشرفت سریع ابزارهای هوش مصنوعی آنها محدودیت هایی دارند، مثلا ممکن است فاقد دانش بروز باشند و یا اطلاعات بی معنی ، جانب دارانه یا نادرست تولید کنند.

مقالات ارسالی برای داوری ممکن است شامل اطلاعات حساس یا اختصاصی باشند که نباید خارج از فرآیند داوری به اشتراک گذاشته شوند. بنا به دلایل ذکر شده، داوران مجلات نباید از ابزارهای هوش مصنوعی برای داوری مقاله استفاده کنند. اگر داوران در هر بخشی از مقاله ، از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کرده باشند ، از آنها درخواست می شود تا به طور شفاف بیان کنند.

نتیجه گیری ملاحظات قانونی و اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در نگارش متون علمی

ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی فقط می‌توانند در مراحل مختلف طرح‌های تحقیقاتی و پایان‌نامه به عنوان یک دستیار کمکی باشند. ابزارهای هوش مصنوعی نمی‌توانند جایگزین دانش و بینش فرد شوند. پس نویسندگان در قبال مطالبی که توسط هوش مصنوعی در اثر پژوهشی ارائه می‌شود (شامل دقت مطالب، ارائه نشده عدم سرقت ادبی، ذکر منابع، اعتبار منابع و...) مسئولیت دارند. به عبارتی، مسئولیت اطمینان از درستی و مطابقت یک اثر پژوهشی با معیارهای اخلاقی (حتی قسمت‌هایی که توسط هوش مصنوعی نوشته شده است) با نویسندگان است.

منبع

https://www.springer.com/us/editorial-policies/artificial-intelligence--ai-/25428500