بلاگ

پایگـاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی

آشنایی با SJR (شاخص‌های کتابسنجی)


سای‌مگو، ارزیابی نشریات

اس‌جی‌آر[1]

در سال (2009) توسط بوته[2] و دیگران ارائه شد و در سای‌مگو به منظور ارزیابی نشریات به کار میرود. شاخص SJR برای یک شبکه استنادی مجلات که در آن گره‌ها، مجلات علمی موجود در پایگاه‌داده هستند و ارتباط مستقیم میان گره‌ها ارتباط استنادی میان این مجلات است، محاسبه‌شده‌است. در این روش، ارتباطی مستقیم میان دو مجله یک مقدار نرمال‌شده از تعداد استناداتی است که مجله استناددهنده به مجله استنادشده، کرده‌است. عامل نرمال‌سازی، مجموع استنادات مجله استناددهنده در سال مورد مطالعه است. محدوده زمانی استناد سه سال‌ تعیین‌شده‌است، یعنی اعتبار مجله میان استنادات انجام‌شده در سال مطالعه به اسناد منتشره در سه سال گذشته توزیع‌شده‌است. محدوده زمانی سه ساله از آن‌رو که دربرگیرنده بیشینه استناد در تمام حوزه‌های موضوعی‌ است، برگزیده‌شده‌است. در ادامه به منظور جلوگیری از خوداستنادی مفرط، حداکثر تعداد خوداستنادی‌ها 33 درصد از مجموع استنادات تعیین‌شد.

برای دریافت آخرین‌های بلاگ و کارگاه‌های مرکز اطلاعات علمی در خبرنامه عضو شوید.

محاسبه با استفاده از یک روش تکرار که مقادیر اعتبار را در میان مجلات تا رسیدن به یک حالت ثابت تقسیم‌می‌کند، انجام‌می‌شود. الگوریتم SJR با تعیین یک مقدار برابر اعتبار، برای هر مجله آغازمی‌شود. سپس در یک فرایند تکرار مجلات اعتبار منصوب را از طریق ارتباطاتی که توصیف‌شد، به دیگر مجلات انتقال‌می‌دهند. این فرایند هنگامی که تفاوت بین مقادیر اعتبار مجله در تکرارهای متوالی کم‌تر از یک آستانه از پیش‌تعیین‌شده بشود، پایان‌می‌یابد.

شاخص SJR در دو فاز محاسبه‌شده‌است: محاسبه اعتبار SJR (PSJR)، یک شاخص برمبنای اندازه که اعتبار کل مجله را بیان‌می‌کند و نرمال‌سازی این اندازه‌گیری برای بدست‌آوردن یک سنجش مستقل از اندازه، شاخص SJR، که قابل استفاده برای مقایسه مجلات است.

آشنایی با شاخص‌های کتابسنجی (قسمت اول):استنادات و خود استنادی

فاز 1

نخست به هر مجله یک مقدار مشابه ابتدایی (1/N) تخصیص‌داده‌می‌شود، که در آن N تعداد مجلات پایگاه‌داده است. پس از آن فرایند تکرار آغازمی‌شود. هر تکرار مقدار اعتبار جدیدی مطابق سه معیار برای هر مجله تعیین‌می‌کند:

  1. یک  مقدار اعتبار حداقل که در پایگاه‌داده قرارداده‌شده
  2. یک اعتبار نشریه که بوسیله تعداد مقالات موجود در پایگاه‌داده تعیین‌می‌شود.
  3. یک اعتبار استنادی که بوسیله تعداد و اهمیت استنادات جذب‌شده از دیگر مجلات تعیین‌می‌شود.

فرمول زیر برای محاسبه استفاده‌شده‌است:

PSJR: رتبه سای‌مگو مجله i.

Cji: استنادات مجله j  به i.

Cj: تعداد استنادات مجله j.

d: ثابت 9/0. .

e: ثابت 0999/. .

N: تعداد مجلات موجود در پایگاه‌داده.

Artj: تعداد اقلام اولیه (مقالات، مرورها و مقالات کنفرانس‌ها) مجله j .

در فرمول فوق، ثابت‌های e و d برای وزن‌دادن به مقدار اعتباری که به ترتیب بوسیله انتشار و استناد حاصل‌می‌شود، افزوده‌شده‌اند. اجزای 1 و 2، که بوسیله دو عبارت اول فرمول ارائه‌می‌شوند، ثابت تکرار هستند و روی هم 10% از مقدار اعتبار مجله را تشکیل‌می‌دهند. به دلیل پیچیدگی جز سوم، آن‌را با جزئیات بیش‌تری شرح‌می‌دهیم.

عامل:

بیانگر اعتبار منتقل‌شده به مجله i از طریق استنادات دریافتی از دیگر مجلات است. هر استناد بوسیله اعتبار تکرار قبل  مجله استناددهنده تقسیم بر تعداد مراجع تمام سال‌های آن مجله، وزن‌دهی شده‌است. از آن‌جا که استنادات به محدوده سه ساله که برای توزیع اعتبار مجلات به‌کاررفته‌، محدودشده‌اند، به منظور پرهیز از هدررفت مقدار اعتبار متناظر با استنادات باقی‌مانده در هر تکرار باید فرایندی تعریف می‌شد. بدین منظور، یک عامل همگرایی (CF) واردشد که اعتبار توزیع‌نشده را بین تمام مجلات به نسبت اعتبار کسب‌شده توزیع‌کند.

فرمول CF است:

مخرج مقدار اعتبار توزیع‌شده از طریق استنادات انجام‌شده در محدوده سه ساله و صورت مقدار قابل توزیع است، یعنی تفاضل 1 از اعتبار جمع‌شده بوسیله «گره‌های آویزان»[3] که در پاراگراف بعد توصیف‌خواهندشد.

در پایان،

 

 

اعتبار متراکم بوسیله مجلاتی که به دیگر مجلات استناد نکرده‌اند (که گره‌های آویزان نامیده‌می‌شوند چرا که آن‌ها به هیچ‌گره دیگری در شبکه متصل‌نیستند) به نسبت مجموع اقلام اولیه (مقالات، مرورها و مقالات کنفرانس) پایگاه‌داده توزیع‌می‌شود.

مجموع مقادیر اعتبار تمام مجلات در پایگاه در هر تکرار با واحد نرمال‌می‌شود.

فرایند تکراری زمانی‌که  تفاوت بین مقادیر اعتبار متناظر تمام مجلات در دو تکرار متوالی دیگر معنادار نباشد، خاتمه می‌یابد.

آشنایی با شاخص‌های کتابسنجی(قسمت دوم): شاخص هرش

فاز 2

اعتبار SJR در فاز 1 یک سنجه وابسته به اندازه است که اعتبار کل مجلات را نشان‌می‌دهد. این سنجه برای مقایسه مجلات با هم مناسب نیست زیرا مجلات بزرگتر مقدار اعتبار بیش‌تری جذب‌خواهندکرد. نیاز به تعریف سنجه‌ای برای فرایندهای ارزیابی وجودداشت. بدین منظور، اعتبارکسب‌شده هر مجله، PSJR، با تعداد اقلام اولیه (مقالات، مرورها و مقالات کنفرانس) که منتشرکرده نرمال‌شده‌ است.  در پایان، مقادیر نرمال‌شده PSJR، به منظور حصول مقدار شاخص SJR که به سادگی قابل استفاده‌باشد، به نسبت افزایش‌داده‌شده‌اند. فرایند صورت‌گرفته در فاز 2 بوسیله فرمول زیر صورت گرفته‌است:

به منظور نمایش روش‌شناسی به‌کاررفته در محاسبه شاخص SJR، جدول 1 تفاوت‌های اصلی میان شاخص SJR و ضریب‌نفوذ آیجن‌وکتور[4] و ضریب‌تاثیر علمی تامسون را نشان‌می‌دهد. دلیل انتخاب این دو شاخص استفاده گسترده آن‌ها در ارزیابی مجلات است(بوته و دیگران، 2009).

جدول 4 تفاوت‌های روش‌شناختی میان شاخص SJR، ضریب‌نفوذ و ضریب‌تاثیر

 

شاخص SJR

ضریب‌نفوذ

ضریب‌تاثیر

تفاوت‌های اصلی

پایگاه‌داده منبع

اسکوپوس

وب‌آوساینس

وب‌آوساینس

بازه‌زمانی استناد

3 سال

5 سال

2 سال

خوداستنادی

محدود

پذیرفته‌نیست

پذیرفته‌است

مقدار استناد

وزن‌دهی‌شده

وزن‌دهی‌شده

بدون‌وزن

تفاوت‌های خاص

ارتباطات

با مجموع استنادات مجله‌ استناددهنده نرمال‌می‌شود

با تعداد استنادات مشخص در مجله استناددهنده نرمال‌می‌شود

 

-

 

منبع:

1.            کرامت‌فر ع, نورمحمدی حع. کتابسنجی: مباحث نظری و عملی. تهران: کتابدار; 1394.


[1] SJR

[2] Bote

[3] Dangling Nodes

[4] Eigenfactor.org's Article Influence

پست های مرتبط

کتابسنجی ارزیابانه چیست ؟

تاریخ: 1400/06/30

بازدید: 362

1400

زمان مطالعه: 5 دقیقه دقیقه

کتابسنجی ارزیابانه چیست ؟

مدرس

@ins

چگونگی تعیین مجلات هسته در یک حوزه موضوعی(قانون پراکندگی برادفورد)

تاریخ: 1399/08/21

بازدید: 4444

1399

زمان مطالعه: 5 دقیقه دقیقه

توزیع بردفورد و یا قانون پراکندگی

مدرس

@ins

آیا میان تعداد نویسندگان یک مقاله و تعداد استنادات آن رابطه وجود دارد

تاریخ: 1399/09/04

بازدید: 3919

1399

زمان مطالعه: 5 دقیقه دقیقه

تحلیل کتابسنجی در رابطه با تعداد استنادات

مدرس

@ins

شاخص هم‌ تالیفی علمی

تاریخ: 1399/11/02

بازدید: 1651

1399

زمان مطالعه: 5 دقیقه دقیقه

شاخص همکاری

مدرس

@ins

آشنایی با شاخص های hI ،hf و hm از خانواده شاخص هرش

تاریخ: 1399/10/13

بازدید: 2398

1399

زمان مطالعه: 5 دقیقه دقیقه

شاخص‌ های استنادی

مدرس

@ins

آشنایی با روش شناسی رتبه‌بندی موسسات SIR

تاریخ: 1398/09/30

بازدید: 2235

1398

زمان مطالعه: 5 دقیقه دقیقه

روش شناسی SIR

مدرس

@ins

شاخص های استنادی وب آو ساینس

تاریخ: 1400/11/06

بازدید: 422

1400

زمان مطالعه: 5 دقیقه دقیقه

وب آو ساینس قدیمی ترین نمایه استنادی جهان است که توسط یوجین گارفیلد پایه گذاری شد . علاوه بر استناد که برای اولین بار در این پایگاه ارائه شد .

مدرس

@ins

Usage Count در وب آو ساینس

تاریخ: 1399/11/12

بازدید: 2192

1399

زمان مطالعه: 5 دقیقه دقیقه

خوانش در وب آو ساینس

مدرس

@ins

آشنایی با پایگاه جی سی آر و شاخص‌های آن

تاریخ: 1399/04/02

بازدید: 1947

1399

زمان مطالعه: 5 دقیقه دقیقه

کتابسنجی و علم‌سنجی

مدرس

@ins

کتابسنجی برای چه افرادی مناسب است؟

تاریخ: 1401/04/14

بازدید: 94

1401

زمان مطالعه: 3 دقیقه

کتابسنجی به بررسی تاریخ علم، از راه ردگیری جنبش‌های تاریخی و توسعه حوزه‌های موضوعی مختلف که حاصل کار پژوهشگران است، می‌پردازد.

مدرس

@ins